Phong Kiếm Xuân Thu (Trung Quốc)

Nói về Nhạc Cường đang ngồi nơi soái phủ, bỗng nghe gia tướng báo nói: "Có thánh chỉ đến". Liền hối dọn bày hương án, vội vàng mặc áo, đội mão, bước ra rước vào trung đường. Trầm Tưởng đọc thánh chỉ rồi. Nhạc Cường tạ ơn tiếp lấy thánh chỉ, bèn cùng Trầm Tưởng ra mắt, phân chủ khách mà ngồi, trà nước xong xuôi, Nhạc Cường nói: "Tôi hằng mang ơn nhà nước, dẫu nát mình cũng không trả đặng, song tôi còn có chút mẹ già, khó vâng theo lời chỉ dạy".

Trầm Tưởng nói: "Nguyên soái phân như vậy, chẳng là sai rồi, sách có nói rằng: Vua lo thì tôi nhục, vua nhục thì tôi thác; hễ làm đấng nhơn thần, mà chẳng khứng cùng nước nhà chia lo, ấy là người bất trung". Hai người đang nghị luận, gia đinh bẩm rằng: "Có Thái phu nhân ra". Trầm Tưởng day lại, thấy sau bình phong, bước ra một người, đầu bạc như sương, có vài đứa tỳ nữ theo phò, ra đến trung đường, liền vội vàng đứng dậy làm lễ.Thái phu nhân mời Trầm Tưởng ngồi, còn Nhạc Cường thì đứng hầu một bên, Thái phu nhân hỏi: "Chẳng hay thánh thượng có việc chi, đòi con tôi vào triều?"

Trầm Tưởng nghe hỏi, bèn đem việc binh Tần đánh phá ải Giới Bài cha con Tôn Tháo bị từ trận, nay binh Tần phủ vây thành Dịch Châu, nội triều không ai dám cự, thuật hết cho Thái phu nhân nghe. Thái phu nhân nói với Nhạc Cường rằng: "Con chớ tưởng việc mẹ già mà lo lắng, vốn họ Nhạc ta cả đời mang ơn nước há để vậy ngồi mà ngó sao? Xưa nay hễ tận trung, thì không tận hiếu, thà làm tôi trung thần, ấy cũng là tận hiếu đó, con phải mau theo đại phu vào triều, ra mắt thánh thượng, lãnh binh lui giặc, ấy là cái may của xã tắc nhân dân, thì mẹ cũng đặng vinh hoa, con hãy sắm sửa đi cho mau".

Nhạc Cường bẩm rằng: "Không phải con chẳng muốn hết lòng trung, đền ơn nước nhà, song mẹ tuổi cao tác lớn, vả chăng việc binh đao là nơi hiểmđịa, vì vậy nên con không muốn ra trận". Thái phu nhân nạt rằng: "Mi chớ nói bậy, hãy theo Trầm đại phu vào triều cho chóng, nếu mi còn lưu luyến thân già, thì ta quyết chết trước mắt mi, cho khỏi lòng bịn rịn".

Nói rồi đứng dậy, vừa bước xuống thềm, đập đầu tự vận. Nhạc cường thất kinh quỳ xuống đất, bẩm rằng: "Mẫu thân xin bớt cơn giận dỗi, để cho con ra dẹp giặc".

Thái phu nhân nghe nói rất mừng mà rằng: "Nếu đặng vậy thì mới phải là con nhà họ Nhạc ta". Rồi bà kiếu Trầm Tường trở vào hậu dinh, Trầm Tường cũng từ giã về trào phụng mạng. Nhạc Cường đưa Trầm Tường ra phủ, liền dạy gia tướng thắng ngựa tuốt xuống hậu đường, lạy từ mẫu thân và từ biệt vợ con, dẫn ít tên gia tướng thẳng tới Ngọ môn. Lúc ấy Chiêu Vương lâm triều. Huỳnh môn quan tâu rằng: "Có Nhạc Cường đến, còn ở ngoài ngọ môn hầu chỉ". Chiêu Vương truyền lệnh mời vào. Chiêu Vương truyền cho ngồi, mà nói rằng: "Trẫm chẳng may bị binh Tần vây khốn, cha con Tôn đô úy đều thác hết, khi hôm Tôn Yên lại qua Lâm Tri cầu cứu, tuy có bắn tên lửa làm hiệu lịnh, song cả đêm đèn đuốc sáng trời, tiếng quân la dậy, bây giờ không biết chiết sống thế nào, nên mời khanh vào triều lãnh mạng soái ấn, dẹp lui binh Tần, ấy là cái may của nước nhà đó". Nhạc Cường vội vàng đứng dậy, tâu rằng: "Xin bệ hạ cho tôi bói một quẻ, thì rõ việc Tôn tướng quân thế nào?"

Chiêu Vương cả mừng khấn vái. Nhạc Cường bói một quẻ, coi rồi tâu rằng: "Tôn tướng quân đã ra khỏi trùng vây, qua Đông Tề cầu cứu rồi. Nghe xong vương cả mừng, liền sai người đến phủ Đô úy báo tin, đặng cho an lòng Yên Đơn công chúa, rồi nói với Nhạc Cường rằng: "Nếu quẻ bói của khanh quả có ứng nghiệm, thiệt cũng rất may cho trẫm". Bèn truyền chỉ về bày yến cùng Nhạc Cường ăn mừng.

Nói về Kim Tử Lăng, ngày thứ lên trướng, chúng tướng ra mắt, Tử Lăng nói: "Khi hôm Tôn Yên tuy thoát khỏi lưới rập, song bây giờ trong thành nó không người ngăn cự, vậy có vị tướng quân nào dám ra đánh chăng?" Nói chưa dứt lời, bỗng thấy Vương Tiễn bước ra xin đi. Tử Lăng rất mừng dạy Vương Tiễn dẫn năm trăm binh ra dinh khiêu chiến. Vương Tiễn lãnh lệnh, kéo binh tới Dịch châu thành kêu đánh, Khuất Sảng liền sai quân vào triều tâu cùng Thánh thượng. Lúc ấy đang tiệc rượu chưa tan. Nhạc Cường nghe báo, liền đứng dậy tâu rằng: "Tôi tuy bất tài, xin lãnh binh ra thành đối địch". Chiêu Vương cả mừng, bản thân kính ba chung ngự tửu.

Nhạc Cường uống rồi, tạ ơn, ra đến thành Dịch Châu, phát pháo mở cửa thành, giục ngưạ xông qua điếu kiều, xem thấy một tướng dừng ngựa, cầm mâu, mặt mày đen hắc, Vương Tiễn nhắm Nhạc Cường một hồi, thấy va anh hùng xuất chúng, tướng mạo kinh hơn,mình cỡi ngựa hồng, tay cầm Xáng kim đao, coi rất oai nghiêm, bèn nạt rằng: "Tướng kia, ngươi có biết sức mạnh Điện Tây hầu là Vương Tiễn chăng?
Hãy thông tên cho ta rồi chịu chết".

Nhạc Cường nói rằng: "Vậy mi là Vương Tiễn đó sao? Mi chẳng biết ta là con Kim Thai đại nguyên soái, nay ta nối chức cha làm Nguyên soái, tên Nhạc Cường, mi có tài sức bao nhiêu, hòng dám lãnh binh mà giao chiến". Vương Tiễn nói: "Té ra mi là con của Nhạc Nghị, tên Nhạc Cường, ta cũng từng nghe danh, song mi mạnh là mạnh với nước Yên mà thôi, nếu dám đánh cùng ta bốn mươi hiệp thì ta cho mi là hảo hán".

Nhạc Cường nổi giận, hươi đao nhắm ngay đầu chém xuống. Vương Tiễn vội vàng rước đánh, đánh đến năm mươi hiệp, Nhạc Cường nghĩ thầm rằng: "Thằng Vương Tiễn này thương mã thuần thục, quả là một tên dõng tướng, vả lại thường nghe người nói, học với tiên nhân, có bửu kiếm giết người, nếu ta lấy sức mạnh mà đánh, thì ắt không hơn nó được, chi bằng ta xuống tay trước thì xong". Nghĩ rồi chém bậy một đao, quay ngựa bỏ chạy. Vương Tiễn giục ngựa rượt theo, Nhạc Cường quay đầu ngó lại thấy rất mừng, liền giắt Kim đao, thò tay trong cẩm nang, lấy thần sa (thần sa là cát thần), miệng niệm lâm râm, nhắm ngay mặt Vương Tiễn vãi ra.

Vương Tiễn thấy một vầng mây đỏ bay đến rất mau, tránh không kịp, bị thần sa đánh nhằm mặt, choáng váng gần té, liền quay ngựa bỏ chạy. Nhạc Cường thấy thần Sa đánh Vương Tiễn không rớt xuống ngựa, thì giận lắm, nạt rằng: "Vương Tiễn mi chạy đâu". Liền giục ngựa đuổi nà theo. Lúc ấy Vương Tiễn tuy bị Thần sa đánh choáng váng, song trong lòng còn tỉnh, nghe sau lưng có tiếng lạc ngựa reo vang, thì biết là Nhạc Cường rượt theo, bèn lén lấy ra một ngọn bửu kiếm, liệng giữa thinh không, bay theo Nhạc Cường, nhắm ngay đầu rớt xuống, bên kia Nhạc Cường đang rượt theo Vương Tiễn đâu có mà rõ được, liền bị bửu kiếm chém nhào xuống ngựa.

Thương thay:

Những tưởng trong nhà xưng con hiếu.
Nào hay ngoài ải đấng trung thần.

Khi ấy gia tướng Nhạc Cường, thấy chủ mình rớt xuống ngựa, thì hồn vía mất hết, áp ra một lượt giựt lấy thây, chạy về Dịch Châu. Vương Tiễn bị Thần sa, rồi cũng thâu binh về dinh. Quân vào báo cho Khuất Sảng hay rằng: "Nhạc Cường tử trận". Khuất Sảng cả kinh, lật đật sai binh tiếp ứng, đem thây vào thành liền tả bốn chương, sai người dâng cho Triệu Vương, Triệu Vương xem xong rụng rời, thở dài nói rằng: "Trời dứt nước Yên ta rồi". Bèn truyền chỉ đem thi hài Nhạc Cường về soái phủ, dùng theo lễ hầu mai táng.

Nói về Tôn Yên, Ban Báo, hai người từ lúc ra khỏi núi Kinh Kha, đi luôn cả đêm ngày, đến Đông Tề Lâm Tri, tỏ bày các việc, có quan giữ thành, dẫn hai người vào đến Ngọ môn hầu chỉ. Ngày ấy Tề Tương Vương lâm triều (Vua này nguyên là con vua Mẫn Vương, hàm ân là Pháp Chương, bị An Phi làm hại, bỏ nước chạy trốn mấy năm, may nhờ có Tôn Tẫn phụ giúp, khôi phục giang sơn, mà giết Nhạc Nghị, đến sau cùng với nước Yên hòa hảo, nay làm vua đã hai mươi năm, trong nước tuy không được mạnh giàu cho lắm, song lê thứ cũng an cư lạc nghiệp), đang buổi chầu sớm mai, quan Huỳnh môn vào tâu rằng: "Nước Yên có sai cháu của Nam Quận Vương, tên là Tôn Yên, đem văn thư đến cầu cứu, còn đứng ngoài Ngọ môn hầu chỉ".

Tương Vương nghe tâu, truyền chỉ cho vào. Tôn Yên vào đến thượng điện, lạy ra mắt xong rồi bèn rút thư nơi lưng, hai tay dâng lên, nói rằng: "Tôi là Tôn Yên vâng mệnh chúa tôi, đem thư đến cầu cứu". Tương Vương truyền chỉ cho ngồi, tả hữu quan tiếp lấy văn thư dâng lên, Tương Vương xem thư, liền biến sắc nói rằng: "Binh Tần như lang tợ hổ, nay muốn thâu gồm sáu nước, trước phá Dịch Châu, sách có chử rằng: "Thần vong xỉ hàn (môi mất thì răng phải lạnh) có lẽ nào không phát binh cứu sao? Song nước Tề ta bị giặc giã mới yên, bây giờ tướng hèn binh yếu, biết làm sao mà giúp đặng".

Tôn Yên nghe nói, cúi đầu tâu rằng: "Thánh thượng cùng chúa tôi, đồng thề giao hảo, cơn tai nạn cứu nhau, lúc binh đao hùa giúp, vả chăng chú tôi là Tôn Tẫn, có công với thánh thượng rất nhiều, nay mẹ Tôn Tẫn đang ở nước Yên, sợ e binh Tần đánh phá Dịch Châu, thì ắt tánh mạng chẳng toàn, xin thánh thượng rộng lòng đoái tưởng". Tương Vương nói: "Ngự đệ, trẫm há chẳng biết, mẹ của Á phụ (cũng như cha đẻ vậy) ở nước Yên sao? Nhưng vì binh hèn tướng yếu gìn giữ trong không xong rồi, có đâu mà giúp được". Tôn Yên nghe nói, cuối đầu khóc lóc cầu xin.

Tương Vương ngồi trên bửu điện, đang lúc khó nỗi định phân, bỗng thấy trong ban bước ra một viên đại thần, tâu rằng: "Tôi tuy bất tài, xin lãnh binh đến Dịch Châu giải vây". Tương Vương xem lại người ấy:

Gót trắng giày thêu tốt lạ lùng,
Lưng mang đai báu ngọc lung linh.
Đầu beo mắt lớn như hung ác,
Râu đỏ mặt chàm rất oai phong.
Tiếng hét nghe vang dường sấm dậy,
Bộ đi mạnh dạn thiệt anh hùng.
Muốn nghe người ấy tên chi đó,
Viên Đạt Toàn Sơn gọi Giả Long.

Biết là Viên Đạt, thì trong lòng chẳng đẹp, nghỉ thầm rằng: "Nay va đòi đi thì mình làm sao ngăn cản được, vả chăng tánh va như lửa đốt, ưa khen chẳng ưa chê, nếu ta nói binh Tần mạnh mẽ, Vương Tiễn tài năng, thì chắc là va quyết đi, chớ chẳng chịu thôi". Ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi nói rằng: "Bảo Quốc Công, nay khanh lãnh binh đến giải vây nước Yên, thì ắt là mã đáo thành công rồi, vả chăng trong nước được thái bình, cũng nhờ có hoàng huynh oai trấn đất Lâm Tri này, nếu nay hoàng huynh đem binh đến giải cứu Yên Châu, thoảng như nước Tần hay được, phát binh tới đánh nước ta, chừng đó trẫm biết dùng ai ra mà đối địch, hoàng huynh hãy tạm lui, để cho trẫm sai người khác thì xong".

Viên Đạt vội vàng tâu rằng: "Tề với Yên, hai nước vốn kết hòa hảo cùng nhau, nay nước Yên bị khốn, lý đến cứu cho mau mới phải, vả lại tướng Tần anh hùng mạnh mẽ, như Chương Hàng, Vương Tiễn, là tướng có danh trên đời, nếu tôi không đề binh đến đó, để sai người khác, e khi đánh không lại mà phải thua", Tương Vương nói: "Trẫm dễ chẳng biết sao? Song hoàng huynh tuổi tác già yếu, thoảng có sơ thất tỷ như cái bình phong trong nước, đã mất rồi thì trẫm biết làm sao? Vậy hoàng huynh chớ đi thì hay hơn". Viên Đạt nghe mấy lời nói ấy thì râu đỏ, tóc đỏ dựng lên, tâu rằng: "Tướng Tần tài sức bao nhiêu, tôi há đi sợ nó sao? Nếu bệ hạ chẳng cho đi, thì tôi nguyện chết nơi dưới thềm".

Bỗng thấy trong ban, bước ra một viên đại thần, tâu rằng: "Bệ hạ sợ Bảo Quốc Công, tánh tình nóng nảy mà có sa cơ thất thế đi chăng? Vậy tôi là Lý Mục đây, xin cùng Quốc Công đồng tới Dịch châu giải cứu". Tương Vương thấy Lý Mục thì lòng thêm bất bình, bèn nghỉ thầm rằng: "Nước Tề ta duy có hai người đó mà thôi, nay lại xin đi hết song trước mặt Tôn Yên khó bề ngăn trở". Rồi đáp rằng: "Nếu có Hộ Quốc Công đi cùng Bảo Quốc Công, thì trẫm mới an lòng. Song các việc chi, phải tiểu tâm cẩn thận, không nên khinh giặc".

Hai người đều tâu rằng: "Chúng tôi xin vâng lời dạy". Tề Vương truyền chỉ bày yến nơi đại điện, đặng đưa hai vị Quốc Công lên đường, giây phút yến tiệc diễn ra xong rồi, Viên Đạt cùng Lý Mục, Tôn Yên tạ ơn vào tiệc, đang ăn uống, Tương Vương xem thấy Tôn Yên dung nghi tuấn nhã, nơi thiên đường (chỗ giữa khoảng chơn mày) no đủ, địa đốc (dưới cằm) vuông bằng, môi son, răng trắng, tai xuống tới vai, tay dài khỏi đầu gối, có tướng mạo đế vương, thì hỏi các việc Tôn Yên tuy tuổi nhỏ, song tánh rất thông minh, hỏi đâu đáp đó, xuôi như nước chảy. Tương Vươnglòng rất thương mến, tiệc xong rồi, ba người tạ ơn ra khỏi triều. Tương Vương truyền chỉ cho Binh mã ty, tuyển chọn ba ngàn người ngựa sẵn sàng, rồi lui triều về cung, lúc ấy mặt trời gần lặn.

Viên Đạt về phủ, bày tiệc. Tôn Yên bèn đem việc xông vây bị khốn, mà thuật lại một hồi, anh em Viên Đạt rất khen ngợi, đêm ấy Tôn Yên ở trong phủ Bảo Quốc Công, mà an nghỉ. Qua ngày thứ, vào triều lạy tạ Tương Vương. Tôn Yên nói với Viên Đạt, Lý Mục rằng: "Hai vị Quốc Công xin đi trước, hãy còn mắc việc khác, chưa về đặng". Viên Đạt, Lý Mục vào điện từ giã, Tương Vương bổn thân kính mỗi người ba chung ngự tửu, hai người uống rồi, tạ ơn lui ra Ngọ môn, kéo binh thẳng qua Dịch Thủy. Tương Vương ngó thấy Tôn Yên còn đứng nơi điện, thì hỏi rằng: "Trẫm đã phát binh đến cứu nước Yên rồi, sao ngự đệ hãy còn ở lại đây mà làm chi?" Tôn Yên qùy tâu rằng: "Tôi vâng mạng chúa tôi, cùngtổ mẫu tôi, một là đến cầu cứu, hai là thỉnh chú tôi là Tôn Tẫn trở về nước Yên".

Tương Vương cười rằng: "Chú của ngự đệ, từ lúc giúp trẫm lên ngồi, thì trở về núi chớ chẳng có ở đây". Tôn Yên hỏi rằng: "Chẳng hay núi tiên của chú tôi ở chỗ nào? Xin thánh thượng chỉ giùm". Tương Vương nói: "Lúc nọ á phụ ra đi, chưa rõ núi Thiên Thai ở chổ nào". Tôn Yên nói: "Núi Thiên Thai thì có lẻ đâu Thánh thượng không biết xin Thánh thượng sai người dẫn chỉ giùm đường cho tôi". Tương Vương nói: "Nếu trẫm biết phương hướng, thì đã sai người tới rước về đây, có đâu chờ đến ngự đệ hỏi cho nhiều lời". Vua tôi còn đang chuyện vãn, bỗng có quan Thượng Quốc Khanh tên Bốc Thương, bước ra qùy tâu rằng: "Lúc nọ á phụ cùng tôi chia biệt, thì người có cho tôi một phong thơ, dặn rằng: "Mười năm nữa, có người muốn đến núi Thiên Thai mà thỉnh ta, chừng đó ngươi sẽ giở thơ ấy ra, thì biếtđường đi, nay Tôn tướng quân đến đây vừa nhằm kỳ mười năm, vậy tôi đi với Tôn tướng quân, tìm núi Thiên Thai mà rước á phụ".

Tương Vương nghe tâu rất mừng, nói: "Vậy để trẫm tả phong thơ đặng Quốc Khanh đi cùng ngự đệ". Nói rồi truyền đem văn phòng tứ bửu, viết một phong thơ, giao cho Bốc Thương mời Tôn Yên về phủ mình, sắm sửa đồ hành lý, và lấy phong thơ để vào túi, nói với Tôn Yên rằng: "Á phụ có dặn tôi chừng ra khỏi hoàng thành năm mươi dặm sẽ giở thơ ra coi, vậy ta phải y theo lời dặn". Hai người dùng bữa cơm sớm mai xong rồi, dẫn vài mươi gia tướng, cùng Ban Báo lên ngựa ra khỏi Lâm Tri nhắm cửa Đông môn đi tuốt.

Nói về Viên Đạt, Lý Mục, hai người dẫn ba ngàn binh Tề, suốt đêm nhắm Dịch Châu thẳng tới, đi ít ngày đến sông Dịch thủy, cách dinh Tần chẳng xa, xảy có quân thám thính đến báo. Viên Đạt truyền lịnh an dinh lập trướng. Lý Mục hỏi Viên Đạt rằng: "Chúng ta đóng binh đây, mà giao chiến, hay là vào thành thông tin". Viên Đạt nói: "Chẳng cần vào thành thông báo làm chi, để mai chúng ta dẹp lui binh Tần, rồi sẽ vào thành cũng chẳng muộn gì". Lúc ấy quân thám bên Tần, phi báo với Chương Hàng. Chương Hàng vội vàng vào Huỳnh la bửu trướng, tâu cùng Thủy Hoàng rằng: "Nay có nước Tề, sai Viên Đạt, Lý Mục đem binh đến giải vây cho nước Yên, xin Bệ hạ liệu định". Thủy Hoàng nghe nói, thất kinh mà rằng: "Toàn sơn Viên Đạt, sức mạnh vô cùng, các nước đều nghe danh, nay dẫn binh đến đây mà giải vây, e tướng Tần ta không phải tay đối thủ với nó, vả lại ta đánh thành Dịch Châu, luôn mười mây ngày mà phá không đặng, nay nó có cứu binh, thì làm sao mà lấy cho đặng?" Lúc ấy có viên đại tướng, nói lớn tiếng rằng: "Bệ hạ cớ sao lại giương chi khí của người, mà dẹp cái oai phong mình đi vậy, tiểu thần tuy bất tài, ngày mai xin ra ngựa đặng chém đầu Viên Đạt dâng lên".

Thủy Hoàng coi lại người ấy, mà Mông Đằng, thì nói rằng: "Tướng quân tuy võ nghệ cao cường, song Viên Đạt có sức mạnh muôn người, vậy phải dùng trí mà đánh, chớ không nên dùng sức, tướng quân hãy lui ra, để trẫm cùng quân sư toan mưu bắt nó mới xong". Mông Đằng nói: "Để mai tôi ra trận, sẽ dùng kế mà bắt thằng thất phu ấy, chẳng cần gì nhọc sức quân sư". Thủy Hoàng túng phải ừ theo, rồi truyền chỉ ba quân, đêm ấy phải canh tuần nghiêm nhặt, người không lìa giáp, ngựa chẳng xa yên và dự phòng binh Tề đến cướp trại.

Chương Hàng lãnh lệnh ra đi, truyền rao khắp hết quân binh, giữ gìn nghiêm nhặt. Qua ngày thứ Mông Đằng nai nịt vào soái tướng, xin binh ra đánh. Chương Hàng phát cho năm trăm binh mã. Mông Đằng ra trận, xông tới dinh Tề khiêu chiến, binh Tề vào báo. Viên Đạt lật đật nai nịt lên ngựa phát pháo ra dinh, xông tới trận.

Lúc ấy Mông Đằng ngồi trên ngựa ngó thấy binh Tề xông ra một viên đại tướng giống như một vị thần thầu, tay cầm búa, mặt xanh, râu đỏ, hình dung hung ác, tướng mạo dữ dằn, giống như Hỗn thế ma vương lâm phàm, chẳng khác linh thần xuống thế, bèn nạt lớn rằng: "Bớ Viên giả long, có ta là Mông tướng quân chờ đây đã lâu". Viên Đạt nghe nói ngước mặt xem thấy một viên tướng Tần, đội mão hổ đầu, mặc giáp kim tiêu, ngồi ngựa hồng sa, tay cầm đại đao, ở trước trận diễu võ giương oai, thì cười mà nói rằng: "Tần cẩu, mi có oai danh gì? Sao không xuống ngựa đầu phứt cho rồi, còn đợi chừng nào nữa?"

Mông Đằng nổi giận nạt rằng: "Thất phu, miù chạy đâu". Nói rồi nhắm ngay đầu Viên Đạt chém xuống. ViênĐạt dùng búa đỡ hất cây đao, làm cho hổ khẩu tay xé tét. Mông Đằng nghỉ thầm rằng: "Thằng thất phu này, rất mạnh bạo, quả danh bất hư truyền". Viên Đạt cho luôn một búa nữa, Mông Đằng thấy búa xuống rất nặng nề, thì ráng hết sức bình sanh, hai tay hươi đao lên đỡ, Viên Đạt chặt bồi một búa nữa, đỡ không nổi, té nhào xuống ngựa.

Nói về Viên Đạt chặt Mông Đằng luôn ba búa, té nhào xuống ngựa, binh Tần không dám ra giựt lấy thây, ùn ùn nhắm bổn dinh chạy tuốt. Viên Đạt chẳng rượt theo, dừng ngựa lại kêu lớn rằng: "Tần binh chớ sợ, ông chẳng rượt đâu, bây hãy về báo với Nguyên soái bây, phải sai tướng giỏi ra trận, chớ sai đồ vô dụng ra làm cho nhọc công ông chém". Lúc ấy binh Tần không kể đến rượt cũng chẳng rượt, cứ cong lưng chạy dài như gió thổi mây tan, về đến bổn dinh bẩm cùng Nguyên soái. Chương Hàng nghe báo giận lắm, hỏi chúng tướng rằng: "Có ai dám ra trận mà bắt Viên Đạt, trả thù cho Mông tướng quân chăng?" Nói dứt lời, thấy Vương Tiễn, Vương Bôn bước ra, ứng tiếng rằng: "Cha con tôi xin lãnh mạng". Chương Hàng cả mừng, liền dạy hai cha con Vương Tiễn dẫn năm trăm binh, ra dinh đối địch.

Cha con Vương Tiễn lãnh lệnh, đội mão, mặc giáp, kéo binh ra dinh. Vương Bôn nói với Vương Tiễn rằng: "Đại nhân hãy dừng ngựa, ở đây lược trận, để cho con ra mà đánh nó". Nói rồi giục ngựa xông tới trước trận, xem thấy Viên Đạt quả nhiên hung ác, thì nạt lớn rằng: "Ngươi có phải là Toàn sơn Viên Đạt đó chăng?" Viên Đạt nghe hỏi, ngước mặt xem thấy một tướng thiếu niên anh hùng, bèn nạt lại rằng: "Mi đã biết tên ông, ngày nay khai sát giới, chẳng luận già trẻ, cũng chẳng siêu sanh, hãy thông tên cho rồi mà chịu chết". Vương Bôn nổi giận, nạt rằng: "Viên Đạt, ngươi chớ nói phách, ta là tướng của Chương Nguyên soái, chức Tiêu hành quan tên Vương Bôn đây, hôm nay nếu không bắt sống được ngươi, mà trả thù cho Mông tướng quân, thề chẳng làm người".

Nói dứt lời hươi đao chém tới. Viên Đạt hươi búa đỡ ra rồi đánh đến mười hiệp, Vương Bôn khen thầm rằng: "Viên Đạt quả nhiên anh hùng xuất chúng, mạnh mẽ vô song". Viên Đạt cũng khen Vương Bôn tuổi trẻ tài cao, hai người đánhđến sáu chục hiệp, đánh chừng nào, Viên Đạt búa càng lẹ, ngựa càng mau. Vương Bôn thấy Viên Đạt đánh chừng nào mạnh chừng nấy, thì nghĩ thầm rằng: "Thằng thất phu này quả nhiên võ nghệ cao cường, chi bằng ta dùng thế Huê đao đưa nó xuống ngựa rồi". Bèn ráng sức tinh thần đổi đao pháp, nạt rằng: "Viên đạt, hôm nay ta chẳng chém đầu người, thề chẳng về dinh". Viên Đạt thấy Vương Bôn ráng sức tinh thần đổi đao pháp thì cười lớn rằng: "Vô danh tiểu tướng, mi có tài nghệ chi thì đem ra cho hết, nếu ta dung cho mi đánh vài hiệp nữa, thì chẳng xưng là Toàn sơn hảo hán". Hai người đánh luôn đến mười hiệp nữa.

Viên Đạt vốn là tướng từng quen đánh giặc, tuy đã năm mươi, nhưng mà khí lực chưa suy, đánh với Vương Bôn hơn trăm hiệp, cũng không thấy Vương Bôn ra tài chi lạ hết. Viên Đạt hai tay hươi búa, dùng thế nhắm ngay đầu Vương Bôn đánh xuống, và nạt lớn rằng: "Vương Bôn coi búa". Vương Bôn thấy búa xuống rất nên mạnh bạo, liền ráng sức bình sanh mà chạy xớt ngang, đở ra, hổ khẩu tay rúng động, Viên Đạt quày ngựa dùng cán búa nhắm ngay vế bên hữu của Vương Bôn mà vít hất lên, làm cho Vương Bôn té nhào xuống ngựa. Vương Tiễn xem thấy nói: "Không xong rồi". Bèn lật đật lắp tên bắn vãi, khi ấy Viên Đạt thấy Vương Bôn rớt xuống ngựa thì cả mừng giục ngựa hươi đao búa tới chém, xảy nghe tiếng cung bắn liền ngước mặt xem, thấy tên bay tới rất gần, giơ tay bắt lấy mũi tên, không dè Vương Tiễn có tài bắn liên châu tiễn, mũi thứ nhứt bắn rồi, mũi thứ nhì vừa đến, Viên Đạt bắt không kịp bị trúng nhằm kiếng hộ tâm, mặt mày thất sắc, chẳng dám xông tới, liền quày ngựa chạy trở về dinh. Vương Tiễn chẳng rượt theo, cứu Vương Bôn đem về, bên kia Viên Đạt kéo binh về dinh, Lý Mục ra dinh nghinh tiếp, hỏi rằng: "Chẳng hay nhơn huynh ngày nay ra trận thắng bại thế nào?" Viên Đạt bèn đem việc chém Mông Đằng vít Vương Bôn, rồi bị tên mà thuật lại một hồi. Lý Mục nói: "Như vậy thì oai phong của anh đã làm cho người Tần vỡ mật rồi, để mai chúng ta ra một lượt, cả phá binh Tần mới xong".

Viên Đạt rất mừng, Lý Mục dạy bày tiệc cùng huynh trưởng khánh công. Đang ăn uống, Lý Mục hỏi: "Hôm nay tuy chém đặng tướng Tần song còn thua nó một mũi tên, đêm nay chỉ cho khỏi nó đến mà cướp dinh ta, vậy ta phải phòng bị trước thì mới xong.

Viên Đạt nói: "Hiền đệ phân rất phải, vậy đêm nay, hai ta mai phục ngoài dinh, chờ nó đến mà đánh một trận, cho rõ tài ta lợi hại." Tiệc rồi, hai người chia nhau dẫn binh mai phục hai bên dinh, chờ đến canh ba, quả thấy một đạo binh Tần, kéo đến cướp dinh, Viên Đạt, Lý Mục rất mừng, phát pháo đánh ra, phủ vây binh Tần, lúc đang đánh, thình lình sau dinh lửa dậy sáng trời, binh Tần vô số, ở sau dinh đánh tới, lại nghe pháo nổ vang rân, quân la hét dậy, binh Tần áp lại phủ vây bịt bùng. Viên Đạt giận lắm, hươi búa qua lại đánh giết tưng bừng, ngặt vì binh Tần đông lắm, Viên Đạt, Lý Mục tuy có sức mạnh, song quả bất địch chúng, binh mã lần lần chết hết. Lý Mục nói với Viên Đạt rằng: "Vậy ta bảo hộ quân binh, bỏ dinh đánh ra mới xong". Viên Đạt nói: "Phải. Vậy em đi trước, để anh ở sau ngăn cự binh nó". Rồi hai người phá vây đánh ra, binh Tần ở sau rượt theo, Viên Đạt xem thấy nổi giận, hét lên một tiếng, quày ngựa đánh thẳng vào đội binh Tần, hươi búa tới đâu, đầu rơi tới đó. Vương Tiễn thấy vậy giận lắm, áp lại phủ vây, thương đâm đao chém, đánh đỡ nhộn nhàng. Viên Đạt chẳng sợ, đánh một hồi lâu, rồi giụcngựa xông vây mà ra, chẳng ai dám cự, như vào chỗ không người, bọn Vương Tiễn càng thêm giận rồi giục ngựa xông tới. Viên Đạt nổi giận, quày ngựa đánh vào, rồi đánh ra, làm như vậy luôn đến ba lần. Vương Tiễn muốn dùng bửu kiếm, sợ e đêm hôm chẳng tiện, trở lại chém nhằm binh mình, còn đang suy tính, thì Viên Đạt đã đi xa rồi, phải thâu binh trở về, đánh một trận ấy, binh Tần tuy cướp đặng dinh Tề, song bị chết rất nhiều.

Nói về Viên Đạt, Lý Mục bảo hộ binh Tề, chạy khỏi bảy dặm, rồi thâu nhóm binh tàn lại, lúc ấy trời đã sáng. Viên Đạt giận hét lên như sấm, mà rằng: "Nếu ta chẳng đạp phá binh Tần cho tan nát, thề chẳng làm người". Bèn truyền lệnh ba quân trở lại chỗ cũ đóng dinh. Viên Đạt lên ngựa xông tới dinh Tần khiêu chiến, binh Tần vào báo. Chương Hàng nghe báo nói rằng: "Viên Đạt thiệt mưu kế rất nhiều, vậy bổn soái phải ra mà đánh với nó mới xong". Bỗng thấy Vương Tiễn bước ra bẩm rằng: "Khi hôm tiểu tướng muốn dùng bửu kiếm mà giết nó, ngặt vì đêm hôm tăm tối chẳng tiện, bữa nay Viên Đạt lại đến khiêu chiến nữa, ấy là nó muốn đến mà nạp mình đó, xin cho tiểu tướng ra ngựa, đặng chém đầu thằng thất phu ấy cho rồi". Chương Hàng rất mừng bèn cho đi.

Vương Tiễn từ biệt Nguyên soái, dẫn binh ra trận, Viên Đạt nhìn biết là người bắn mình hôm qua, bèn nạt lớn rằng: "Mạt tướng kia, hãy xông lên đặng có lãnh một búa cho rồi". Vương Tiễn nói: "Ta là Thủy Hoàng giá hạ làm quan Điện tây hầu, gia phong Chánh ấn tiên phong, ông đây họ Vương tên Tiễn, mi biết ông lợi hại mau xuống ngựa chịu trói cho rồi". Viên Đạt cười lớn rằng: "Té ra mi là Vương Tiễn đó sao? Nếu như mi xưng là hảo hán, thì hôm qua chớ dùng tên bắn lén ta, ông đây muốn kiếm cho đặng mi, một là trả thù tên bắn lén hôm qua, hai nữa vì cha con họ Tôn rửa oán". Nói dứt lời hươi búa chém nhầu, Vương Tiễn thấy búa xuống rất mạnh, hai tay cử bát xà mâu lên đỡ, hổ khẩu tay rúng động, trong lòng nghĩ thầm rằng: "Thằng này thiệt là mạnh dữ". Rồi đánh với Viên Đạt hơn mười hiệp, Vương Tiễn muốn dùng bửu kiếm, nên gượng đánh vài hiệp nữa, quày ngựa bỏ chạy. Viên Đạt kêu nói rằng: "Khi mới ra, coi bộ anh hùng như vậy, té ra ngựa chưa đổ mồ hôi đã chạy dài". Nói rồi giục ngựa đuổi nà theo. Vương Tiễn rất mừng, miệng niệm thần chú, lấy bửu kiếm liệng lên, giây phút thấy vầng mây đỏ chỗ cây gươm, nhắm ngay đầu Viên Đạt bay lại, rồi Vương Tiễn kêu lớn rằng: "Viên Đạt, hãy coi gươm ta chém đầu mi".

Viên Đạt ngước mặt lên, ngó thấy một ngọn gươm, trên vầng mây bay xuống ngay đầu, thì kêu rằng: "Bớ thằng đạo nhỏ, mi nói là ta không biết chạy sao?" Nói dứt lời quày ngựa bỏ chạy, Vương Tiễn cười ha hả rằng: "Viên Đạt, mi muốn chạy cho thoát khỏi, phải kiếm mẹ khác đầu thai mới đặng". Liền niệm chú tức thì bửu kiếm rượt theo. Viên Đạt ngó lại thấy bửu kiếm cách đầu chẳng xa, lật đật hươi búa lên đỡ, song đỡ sao cho lại nghe chặt một tiếng đầu rơi xuống ngựa. Viên Đạt sống đặng năm mươi bốn tuổi, người sau có làm thơ than rằng:

Chiếm núi Toàn sơn đã rạng danh
Oai phong lẫm liệt quỷthần kinh.
Cám thương hào khí nay đâu mất,
Ngọn cỏ dàu dàu khuất mộ linh.

Lúc ấy binh Tề thấy Viên Đạt nhào xuống ngựa, thì la lên, áp ra một lượt giựt thây, khiêng chạy về dinh, khi ấy có quân lược trận vào phi báo. Lý Mục than dài một tiếng té xỉu xuống đài, tả hữu áp lại phò cứu, giây lâu định tỉnh, khóc nói rằng: "Sóng lớn muôn ngàn anh qua khỏi được, không dè bị chìm nơi rạch nhỏ này, như vậy thì chẳng khiến em thương mà chết sao?".

Kế binh Tề đem thây Viên Đạt vào dinh. Lý Mục tay ôm thây khóc ròng, mà kêu lớn rằng: "Huynh trưởng ôi! Anh hết lòng trung vì nước, mà muốn báo cừu cho tổ sư (là cha của thầy), ngày nay bị thác chốn này, thì em biết làmsao mà trả cái thù cho được". Nói dứt lời khóc rống lên, bèn dậy quân sắm quan quách Tẫn liệm, lại khiến tám viên phó tướng, đưa quan cửu về nước Tề, rồi ngồi một mình nơi trướng nghĩ rằng: "Nay binh Tần đông thập bội binh ta, thiệt khó nỗi trở đường, muốn rút binh trở về, lại e các nước chê cười, muốn cùng binh Tần, định quyết hơn thua, thì sợ bửu kiếm của Vương Tiễn rất lợi hại, muốn cự thì cự không lại, muốn lui thì khó nỗi lui, trong lòng bối rối khó phân, mới sanh ra một kế: "Chi bằng đêm nay ta phá dinh Tần, đặng vào thành, cùng vua nước Yên cố thủ Dịch châu, chờ cứu binh đến thì hay hơn". Bàn tính xong rồi, truyền lệnh ba quân cơm nước no nê, sửa soạn cướp dinh.

Nói về Vương Tiễn chém được Viên Đạt, đánh trống thắng trận kéo binh về dinh, quân vào phi báo. Chương Hàng dẫn chúng tướng ra dinh nghinh tiếp. Vương Tiễn xuống ngựa, hai người dắt tay vào trướng, Chương Hàng nói: "Chúc mừng cho Điện tây hầu, giết được Toàn Sơn Viên Đạt, tiếng vang thiên hạ, lập được công lao rất lớn". Vương Tiễn kính nhường, đáp rằng: "Ấy cũng nhờ phước lớn của chúa ta, oai phong Nguyên soái".

Rồi Chương Hàng bày tiệc ăn mừng, và sai người đến báo cho Thủy Hoàng hay. Thủy Hoàng truyền với Nguyên soái, cùng Tiên Phong vào trướng. Hai người lãnh chỉ cho ngồi, nói rằng: "Vương huynh ngày nay chém được Viên Đạt, mà lập cái công lớn trót đời, quả nhân chẳng biết lấy chi kính tặng, nên cùng quân sư bày yến thưởng công". Vương Tiễn tạ ơn. Vua tôi vào tiệc ăn uống. Thủy Hoàng truyền chỉ rằng: "Ngày nay ăn mừng công lớn, chúng tướng chớ câu nệ, hãy uống vùi chovui". Còn đang ăn uống, Kim Tử Lăng thấy cây cờ nhỏ nơi trướng phía Tây, bị gió gãy lìa, bèn vội vàng lần tay đoán quẻ, đứng dậy tâu rằng: "Tôi mới đoán quẻ, đêm nay ắt có binh Tề đến cướp dinh ta".

Thủy Hoàng nói: "Phép Bát quái của tiên sinh rất đúng, ắt chẳng sai đâu, vậy Nguyên soái kíp ra dinh, bài trí cho sẵn". Chúng tướng nghe nói, đều tạ ơn lui ra, mà đến trướng Nguyên soái chờ lệnh. Chương Hàng lên trướng, nói với chúng tướng rằng: "Nước Tề, Lý Mục dõng quân ba quân cũng như Viên Đạt, chẳng phải tầm thường, đêm nay đến cướp dinh ta, ắt có một trận đại chiến, chúng tướng phải ráng sức mới thành công được". Liền rút một cây lệnh tiễn, sai Mông Điềm, Triệu Cao mai phục trong dinh và đào một cái hầm, dự bị câu móc cho sẵn, lại sai Yên Dịch, Vương Bôn, dẫn một ngàn quân cung tên, mai phục hai bên dinh, chờ cho Lý Mục phá dinh trở ra, sẽ dùng tên bắn nó, chớ chochạy thoát, bằng trái lệnh thì cứ theo quân pháp trị tội, lại sai Bạch Viên, Hồ Hoán, đem ba ngàn lýnh mai phục trong dinh, đặng vây binh Tề, và sai Vương Tiễn đem một ngàn binh đóng trước dinh, phòng giữ binh Yên tiếp ứng, và bốn mươi đại tướng ở nơi ngự dinh cùng với Quân sư bảo giá, sắp đặt xong xuôi, bổn thân dẫn binh mai phục.

Ấy là:
Dưới đất đào hầm chờ hổ báo,
Trên trời bủa lưới bắt giao long.

Bên kia Lý Mục rõ cơ mưu, chờ đến canh ba, lén dẫn binh Tề đến cách dinh Tần chẳng xa, xem thấy trong dinh, đèn đuốc không có, chiêng trống chẳng canh, lòng rất mừng thầm, truyền lệnh chúng binh phát pháo đánh vào, bỗng nghe một tiếng vang rân, dường như trời tan đất lở, những binh Tề ở trước đều sa xuống hầm, lại nghe trong dinh Tần, nổ lên một tiếng pháo, bốn phương đèn đuốc sáng tợ ban ngày. Triệu Cao, Mông Điền kéo binh bọc ngoài đánh vô, Chương Hàng ở trong đánh ra, Bạch Viên, Hồ Hoán hai bên đánh giáp lại, đao thương nhộn nhàng, chiêng trống vang rân, đánh nhau một trận rất hung, song binh Tần nhiều hơn binh Tề gấp mười.

Lúc ấy binh Tề lòng đã rối loạn, ai lo mạng nấy, kiếm đường thoát thân, lòng đã loạn càng thêm bối rối, bị binh Tần giết như cắt dưa, chặt chuối, nghe tiếng than khóc rền trời. Còn Lý Mục thì dẫn vài mươi gia tướng, tả xung hữu đột, đánh ra không khỏi, xem thấy bốn phía đều là tướng giặc, tay cầm binh khí, người nào cũng đều hăm hở hung hăng, vây như tang môn, dữ tợ bạch hổ, không đường ra được, trong lòng hoảng kinh nói: "Không xong, phen này mạng ta hết rồi". Bèn ngước mặt ngó qua Lâm Tri kêu lớn rằng: "Bệ hạ ơi! Đêm nay tôi quyết liều chết, mà đền ơn cho nước!" Lại kêu chúng tướng nói rằng: "Chúng ngươi hãy theo ta đánh giải vây mà ra". Nói rồi hươi cặp roi đánh nhàu, xem thấy bốn phía khí lên nghi ngút, tám hướng khói lửa mịt mù, chân ngựa nhộn nhàng, đao kiếm xăng văng, lớp thì roi đánh, lớp thì thương đâm, đao chém, búa chặt chết thôi dồn cục.

Ấy là:
Đánh Bắc dẹp Nam vì nhà nước,
Chúng quân lo sợ mãi can qua.
Dẫu như lấy được nhiều thành quách,
Nỡ khiến ngựa người máu chảy sa.

Nguyên tài Lý Mục chẳng phải tầm thường, mười phần mạnh mẽ, roi đánh Hồ Hoán, ngựa rượt Vương Bôn, thương đâm Bạch Viên, tên bắn Triệu Cao, một mình đánh đỡ bốn phía tưng bừng, gần thoát khỏi trùng vây, xảy đâu âm vân mù mịt, hiện ra một viên đại tướng, mặt xanh râu đỏ, kim giáp kim khôi, tay cầm búa gia cang, kêu lớn rằng: "Hiền đệ, có nhìn được anh chăng? Anh ở đây chờ em đã lâu, ngày nay đến ngày em phải quy thiên? Hãy theo anh mà về trời cho chóng". Lý Mục nghe nói, ngước mặt xem thấy, nhìn biết là Toàn Sơn Viên Đại, bèn kêu lớn rằng: "Nhân huynh hãy chờ em một chút". Lúc ấy nơi mình Lý Mục đã bị vài vết thương, liệu bề ra khỏi vòng vây được, thì tánh mạng cũng không còn, nếu để người Tần bắt được, thì há chẳng mất oai danh ngày trước đi sao? Ngẫm nghĩ rồi, rút gươm cắt cổ mà thác, vốn Lý Mục đến chổ này mạng phải về trời, cắt một cái đầu rơi xuống đất, thây chết còn ngồi trên ngựa, rồi con ngựa ấy chở thây chủ nhân chạy tuốt ra ngoài vòng vây, binh Tần lắp tên áp bắn vãi ra, giây phút người và ngựa cả mình đầy những tên, Vương Tiễn đốc binh rượt theo, đặng lấy thủ cấp, đến lúc rượt tới gần, thì thấy trên cổ không có đầu, Vương Tiễn lấy làm hồ nghi, sai người đi bốn phía kiếm tìm, khắp nơi chẳng thấy, bèn báo cùng Chương Hàng, Chương Hàng cũng không biết làm sao, rồi thu binh, đốt những thây chết trong dinh. (Nguyên vì Lý Mục thấy Viên Đạt đến kêu mình, liền tự vẫn mà thác, thây ngồi trên ngựa, đầu rơi xuống đất. Lúc ấy có tên gia tướng trung nghĩa, lấy áo chiến bào, gói thủ cấp Lý Mục, mà đem về, vì hồn Lý Mục anh linh chẳng chịu đem đầu treo nơi dinh Tần, cho nên ám trợ gia tướng, trốn ra khỏi trùng vây, chạy về Lâm Tri báo tin).

Nói về quân thám thính bên Yên Châu, thám nghe rõ ràng, về báo cùng Khuất Sảng hay, làm cho Khuất Sảng chân run lập cập, cả mình phát lạnh, nói: "Ta tưởng lại Viên Đạt, Lý Mục, là tướng lão thành, dõng quán tam quân nay đều thác nơi tay người Tần, rất nên thương tiếc". Liền tả bổn chương, sai người vào triều dâng lên. Chiêu Vương xem thấy bổn chương hãi kinh té ngửa trên ghế, tả hữu lật đật cứu tỉnh, khóc rống lên nói rằng: "Hai vị Hộ quốc công, thủa nay không người địch thủ oai rúng các nước, nay đều thác nơi tay Tần, thì ắt giang sơn trẫm chẳng còn". Nói rồi khóc oà như mưa. Lúc ấy có quan thượng đại phu tên Trầm Tưởng, vội vàng tâu rằng: "Người đã thác thì không sống được, xin chúa công hãy bớt lòng thương xót, đặng lo toan việc nước. Nay binh Tề đã thua rồi, thì nước ta không có cứu binh, lòng quân kinh sợ, e binh Tần ra sức đánh phá thành trì, ắt là phải khốn, xin bệ hạmau mau lên thành, một là binh tướng bớt lòng lo sợ, hai nữa làm cho dấy nức lòng dân, hãy chờ Tôn tướng quân, cùng Nam quận vương đến đây thì lui được binh Tần". Chiêu Vương nghe Trầm Tưởng tâu có lý, thì lật đật truyền lệnh gát xe, bổn thân lên thành ngăn giữ, Khuất Sảng tiếp rước lên thành qua ngày thứ, quả nhiên binh Tần áp ra bốn phía hãm thành, Chiêu Vương cùng Khuất Sảng hết sức giữ gìn, binh Tần bắt thang trèo lên, trên thành tên bắn đá lăn, binh Tần lên không được, đánh luôn hai ngày hai đêm, mà phá thành không nổi. (Nguyên Dịch Châu này, là chỗ đế đô nước Yên cho nên thành hào bền chắc, vả lại trên thành đánh xuống rất tiện cho nên binh Tần trở lại bị thương tích rất nhiều). Chương Hàng không biết làm sao, bèn vây chặt bốn phía thành, nước chảy đặng thông. Còn Chiêu Vương luôn cả đêm ngày đều ở trên thành, tuần do gìn giữ chẳng dám nghỉ ngơi, mỗi đêm mỗi đốt nhan cầu khẩn vái trời đất xin cho Tôn Tẫn xuống núi giải vây.

Nói về núi Thiên Thai, Tôn Tẫn lão tổ đang ngồi trên bồ đoàn, trong lòng hồi hộp xót xa, bèn lần tay đoán quẻ, biết rõ nguồn cơn, hai hàng nước mắt nhỏ sa, kêu lớn rằng: "Môn đồ ơi! Khá thương người anh hùng cái thế, hôm nay phải chết nơi bửu kiếm, ta lấy mắt ngó mà không cứu ngươi đặng, khá thương ngươi theo ta uống thuốc tiên, ngỡ là bỏ chốn hồng trần, kiếm nơi danh sơn thắng địa (núi lớn đất tốt), tu luyện tâm tánh, thì cũng thành bậc địa tiên, không dè ngươi tham luyến ngôi cao mà chẳng bỏ được hai chữ danh lợi, đến phải thác nơi sa trường, tuy là mạng trời đã định, song cũng có sức người trở lòng trời được, có lẽ nào mà chẳng khỏi đại nạn".

Lúc ấy Lý Tòng cùng với Thanh Phong, Minh Nguyệt, đứng hầu một bên, thấy lão tổ không cớ chi mà khóc và nói một mình thì lấy làm hồ nghi, nghĩ thầm rằng: "Có khi lão đạo sĩ này mắc bệnh điên chăng?". Lý Tòng vội vàng bước tới thưa rằng: "Chẳng hay lão sư cớ chi bi lụy như thế?". Tôn Tẫn nói: "Sư huynh của mi chết rồi, bảo ta đừng khóc sao được". Lý Tòng nghe nói trong lòng mờ mịt không rõ, bèn hỏi rằng: "Chẳng hay sư huynh của tôi là ai, vì làm sao mà chết?". Tôn Tẫn nói: "Đại sư huynh của mi, là Viên Đạt đó". Lý Tòng nói: "Tôi có nghe người thuật chuyện, Viên Đạt sức mạnh muôn người, chẳng ai dám cự, hễ làm tướng dấy binh đánh nước lớn, thì nước lớn phải đầu hàng, có đánh nước nhỏ, thì nước nhỏ phải nhường ngôi, có ai dám cự chống, bây giờ đang làm quan nước Tề, phong đến tước công, vì làm sao mà chết, nơi tay người nào?".

Tôn Tẫn nói: "Chết nơi tay tướng Tần làVương Tiễn, nguyên vì Yên Chiêu vương sai cháu là Tôn Yên, phá vây qua Lâm Tri cầu cứu, Lý Mục cùng sư huynh mi, đồng lãnh binh Tề đến Yên Châu giải vây, bởi vậy nên mới chết nơi tay người Tần, bây giờ binh Tần lại phá thành Dịch Châu rất gấp, vậy để ta ra núi, đặng phụ giúp cho nước Yên một chút". Nói rồi chống gậy ra cửa Thiên Thai ngó xuống Dịch Châu, miệng niệm thần chú, lấy cây hạnh huỳnh kỳ chỉ luôn ba cái, tức thì nơi thành Dịch Châu tuyết xuống mù mịt, ba ngày mới có mặt trời. Lúc ấy tuyết tan, thành trơn như mỡ. Tôn Tẫn làm phép xong rồi, bèn trở vào động, xảy đâu một luồng gió thổi qua. Tôn Tẫn nhượng cho đầu gió qua khỏi, tiếp đuôi gió mà nghe, thì nói: "Không xong, mau mau vào động, đại họa tới rồi". Lý Tòng nghe nói chẳng rõ cơ chi, lật đật phò Tôn Tẫn vào động.

Nói về Tôn Tẫn làm một trận tuyết lớn vừa xong, xảy thấy luồng gió thổi qua, thì nói đại họa đến rồi, mau mau trở vào động, liền dạy tiểu đồng khóa cửa động lại, rồi hóa phép niêm phong cửa động. Lý Tòng thấy thầy lật đật trở vào, mặt mày thất sắc, bèn nói rằng: "Chẳng hay có việc chi mà thầy kinh sợ, phải đóng cửa động như vậy?".

Tôn Tẫn nghe hỏi, than dài một tiếng nói rằng: "Đệ tử không rõ: Vì nước Tần đang đánh phá Dịch Châu, Tôn Yên đến nước Tề cầu cứu, thì nó biết Viên Đạt, Lý Mục không phải là người đối thủ của Vương Tiễn, nên trước mặt vua Tương Vương năn nỉ muốn đến ra mắt thầy, nhân vì lúc thầy từ biệt về núi, thì có để lại một phong thơ cho quốc sư là Bốc Thương, vả chăng va là người hiền lương, ai ai cũng đều cung kính, lúc nọ thầy có ý muốn độ cho va về cõi tiên, nên để phong thơ lại, ngày sau va tỉnh ngộ, tới đây mà tìm ta, không dè tình cờ gặp việc như vậy, mà trở lại mắc lấy họa căn, nay Bốc Thương cùng Tôn Yên đến núi Thiên Thai, đốc thỉnh thầy xuống núi, song thầy tưởng đến cái cừu cha anh, và thù của thầy trò, thì lẽ đâu không trả đặng, nguyên Vương Tiễn vốn là cửu thiên ứng ngươn lôi thanh phổ hóa thiên tôn giáng thế, học trò của Hải Triều thánh nhơn ở nước Ảo Ly, động Vân Quang, vả lại nó vâng chỉ Ngọc đế, và phật điệp, phò tá Thủy Hoàng gồm thâu sáu nước, mà nay nước Yên khí số hết rồi, dẫu có tài phép hơn trời đi nữa, cũng không cứu đặng. Nếu cho Tôn Yên vào thì ắt bị nó khóc lóc năn nỉ, làm cho ta phải quyến luyến xiêu lòng, bỏ núi xuống chốn hồng trần, mà khai sát giới, ắt là tai họa chẳng nhỏ, nên phải niêm phong cửa động, lánh cơn tai nạn".

Lý Tòng nói: "Nếu mà bọn nó tới đây thì có lẽ nào kiếm không đặng cửa động, như kiếm đặng ở ngoài gõ cửa om sòm, thì mình làm sao mà không mở". Tôn Tẫn nói: "Thầy đã ra phép dùng mây trắng che bít cửa động bọn nó biết đâu mà tìm đặng". Lý Tòng nghe rồi, miệng tuy chẳng nói, trong lòng nghĩ thầm rằng: "Rất chướng cho lão đạo sĩ này, cái cừu của cha anh, cùng học trò, mà chẳng trả, trở lại khoe khoang lỗ miệng doạ người, ngày thường làm việc chi thì không làm cứ khoe rằng: "Có tài hay lên trời đổi mặt nhựt, hôm nay sánh với một tên tướng Tần là Vương Tiễn mà khiếp sợ, chẳng dám xuống đánh, thôi ta chẳng nghe theo lão, hễ có người đến gõ cửa thì mở ra cho hắn vào, coi thử lão làm sao cho biết". Nghĩ rồi bèn bước xuống Tam Thanh điện đi tuốt.

Nói về núi Thanh Bạch, động Nhàn Am, có vị chơn nhơn, họ Mao tên Toại, sanh ra hình dung ngũ đoản (là tay ngắn, chân lùn, mình cụt, cổ thấp, đầu nhỏ) tướng đi như ngỗng, chân bước như vịt, mắt vàng, mày đỏ, tánh tình khôn khéo, tay chân nhanh lẹ, nguyên đời xuân thu đắc đạo thành tiên, thường chơi bời kết thân với Mạnh thường quân là Điền Văn, bảo hộ Mạnh thường quân ba phen qua nước Sở, trộm áo hồ cừu, cứu Mạnh thường quân, và lại nơi ải Kê Minh, giả tiếng gà, gạt mở cửa ải làm cho Mạnh thường quân ra khỏi cửa ải rồi, bỏ hồng trần, lên núi tu tiên, đến sau tới núi Thiên Thai kết làm anh em với Tôn Tẫn, lúc nọ Bàng Quyên dùng đinh đầu đầu thất tiễn thơ làm hại Tôn Tẫn, cũng nhờ va cướp lấy hình nhân bằng cỏ, cứu khỏi Tôn Bá Linh (là tên chữ Tôn Tẫn), đến sau Nhạc Nghị đầu Yên, đem binh đánh Tề, Huỳnh Bá Dương xuống núi, lập ra cái trận kêu làÂm Hồn trận, cũng nhờ có va cứu Tôn Tẫn. Ngày kia ở trong động Nhàn Âm, đọc sách xong rồi, chẳng có việc chi, xảy nhở đến núi Thiên Thai, bèn dạy tiểu đồng mở cửa động, mình cỡi trên mây nhắm núi Thiên Thai thẳng tới, đến trước núi, bay xuống, xem thấy cửa động mây trắng phủ che, thì nghĩ thầm rằng: "Tam ca ngày nay không có ở trong động chẳng biết đi đến động nào, vậy ta tới động khác rồi sẽ trở lại". Bèn cỡi mây đi tuốt.

Nói về Bốc Thương của Tôn Yên, dẫn vài mươi gia tướng, ra khỏi Đông môn, nhắm phía sau thẳng tới, đi luôn bảy ngày vào quán nghỉ ngơi. Bốc Thương bèn lấy thơ Tôn Tẫn để lại, giở ra xem thấy có đề ít hàng chữ nhỏ như vầy:

Muốn tới núi Thiên Thai,
Phía Động năm trăm dặm,
Giai cảnh thiệt tên làng,
Qua Tây Bắc thăm thẳm,
Đi luôn đôi ba ngày,
Thấy rừng tòng như cặm,
Khỏi rừng có cái cầu,
Qua cầu tua vịn nắm,
Gặp cội phải trở quanh,
Đường Thiên Thai xa lắm.

Bốc Thương cùng Tôn Yên xem thấy rất mừng, bèn kêu tên quân đến hỏi rằng: "Chẳng hay gần đây chỗ nào, kêu là làng Giai cảnh chăng?". Tên quân bẩm rằng: "Cách đây sáu chục dặm kêu là Giai cảnh thôn, thuộc về Đông Tề ta cai trị, nơi ấy sơn minh thủy tú, xem chơi vui lắm, tướng gia cùng tướng quân tới đó dạo chơi, phong cảnh rất đẹp, hôm nay trời đã tối rồi, không đi được, để mai tôi sẽ dẫn đường cho tướng gia đi". Bốc Thương nói: "Thôi ta chẳng cần mi dẫn đường làm chi, bọn ta đến đó, không phải du ngoạn đâu, tới nơi đó, rồi lên núi Thiên Thai". Tên quân nghe nói thì không biết núi Thiên Thai ở chỗ nào, cũng chẳng dám chỉ bày, bèn trở xuống dọn bàn rượu cơm khoản đãi, hai người ăn uống xong rồi, ngủ nơi quán một đêm qua ngày thứ ra đi, cứ theo đường tên quân chỉ, đi nửa ngày, vừa đến Giai cảnh thôn, quả nhiên phong cảnh đẹp đẽ, hai người không lòng xem chơi, tìm nhà vào nghỉ, cho ngựa ăn uống, rồi coi theo trong thơ mà đi, ngày đêm dong ruỗi bỗng thấy hòn núi tòng rậm sum suê, hai người dẫn gia tướng đi ngang qua núi ấy, quả nhiên u nhãn, thiệt khiến cho người vui vẻ tấm lòng, dường như đi sông biển, tiếng sóng vang tai, đi hơm nửa ngày, qua vừa khỏi núi, xem thấy núi cao vòi vọi, đứng sững giữa trời, khắp núi cỏ cây chẳng có lá úa nhành khô, gió thổi phất qua, tiếng suối cùng tiếng cây reo như giọng đèn cầm ăn nhịp.

Bốc Thương xuống ngựa ngồi trên hòn đá. Tôn Yên cũng bước xuống ngựa. Bốc Thương nói: "Từ xưa kẻ ở ẩn, thì nương mình nơi chốn núi non, tuy quý đến bực Vương hầu, giàu có bốn biển, cũng không dời chí, ta thấy chỗ này rất nên vui vẻ, khiến cho lòng ta ái mộ, nghĩ lại trong cuộc công danh, thiệt chẳng xiết nỗi nhọc nhằn". Tôn Yên hỏi rằng: "Chẳng hay chỗ nào cách núi Thiên Thai, còn xa hay gần". Bốc Thương cười rằng: "Tướng quân, ta đâu biết được, ta cũng chưa từng đi đến". Tôn Yên nói: "Nếu vậy thì ta chẳng nên ở đây, mà cho trễ nãi ngày giờ, hãy lên núi Thiên Thai là việc cần kíp".

Bốc Thương bèn lên ngựa ra đi, chưa đặng vài dặm, xem thấy một cây cầu đá lớn, qua khỏi cầu thì thấy một khoảng đất trống cây tùng vô số, chim kêu thảnh thót, chẳng thấy dạng người, qua vừa khỏi rừng, có một cái khe nhỏ, trước mặt núi non chất ngất, chẳng thấy tiều phu, rồi coi trong thư mà đi, giây lâu gặp cây cối, đi quanh theo đường tắt, lần lần mặt trời đà chen lặng, non núi chập chùng, gió thổi tiếng nghe như rồng ngâm cọp rống, may vì dưới cây, bóng trăng rọi sáng, xem thấy đường đi chúng nhân chẳng dám nghỉ ngơi, cứ việc đi hoài. Lúc ấy trời vừa hừng sáng, ngước mặt xem thấy một tòa núi cao lớn, bốn mùa bông hoa chẳng rụng, hạc kêu, vượn hú, rông ngâm cọp ré.

Thật là:
Tùng xanh liễu tía che trời nắng,
Cây gấm hoa thơm ửng dạng mây.

Chúng nhân lên núi dạo xem phong cảnh, xảy thấy một tấm bia đá, đứng sựng như vách, có khắc ba chữ Thiên Thai sơn, ai ai cũng đều vui mừng, la: "Tới rồi, tới rồi". Tôn Yên nói với Bốc Thương rằng: "Chúng ta hãy xuống ngựa, kiếm tìm cửa động". Rồi chúng nhân phò Bốc Thương đi bộ lên núi, kiếm một hồi lâu, xem thấy khí mù nghi ngút, chẳng có động phủ, Tôn Yên nói với Bốc Thương rằng: "Ông có thấy động Thiên Thai chăng?" Bốc Thương nói: "Tôi không thấy, song tưởng lại chỗ này đã kêu là Thiên Thai sơn, thì ắt có Thiên Thai động tướng quân chớ nên nóng nảy, vậy bọn ta ra sức tìm kiếm". Nói rồi bèn dẫn chúng nhân đi khắp một vòng nữa, cũng không thấy cửa động. Bốc Thương vốn là người tuổi lớn, tuy co gia đình vịn đỡ, song đi giáp một vòng, mệt thở hào hển, cứ nói: "Lạ kỳ, lạ kỳ núi đã tới rồi, làm sao không thấy cửa động".

Tôn Yên thấy Bốc Thương mệt, đã thở dốc, thìnói rằng: "Lão quốc khanh, hãy tạm ngồi đây mà nghỉ, để tôi chia nhau tìm kiếm, có khi đi chung một tốp không đọc kỹ lưỡng chăng?". Bốc Thương nói: "Tướng quân phân rất phải". Rồi Tôn Yên cùng chúng nhân, chia nhau bốn phía kiếm tìm, giây phút chúng nhân đều tựu về chỗ cũ, nói rằng: "Nguyên núi này bốn phía, đều là đường xuống dưới chân núi, chớ không thấy chỗ nào có hang hố chi cả, tuy rằng cao lớn mặc dầu, song núi đứng sững, chúng tôi bắt từ trên chót mà kiếm tới dưới chân, rồi bắt từ dưới chân mà kiếm lên chót, cũng chẳng thấy cửa động, đến nỗi một cái hang lớn cũng không có". Lúc ấy Tôn Yên lòng như dao cắt, chẳng xiết lo phiền, bỗng nghe Ban Báo nói: "Phải rồi a, có khi núi Thiên Thai khác, còn động Thiên Thai khác nữa chăng, chớ không phải ở chung một chổ".

Bốc Thương nghe nói cười rằng: "Có lẽ đâu vậy, trong thư nói rõ ràng, hễ đến núi Thiên Thai thì là động Thiên thai đó, đâu có ở riêng một chỗ khác". Tôn Yên nạt Ban Báo rằng: "Mi chớ nói xàm, tam thúc ta để thư lại cho Lão quốc khanh, có lẽ nào đi nói dối sao". Còn đang chuyện vãn, cãi lẫy om sòm, bỗng nghe tiếng trâu rống, chúng nhân đều sửng sốt. Bốc Thương nói: "Vậy chớ không phải tiếng trâu rống đó sao? Chắc là trâu của tam thúc ngươi đó, vậy chúng bây hãy đi kiếm một vòng nữa".

Chúng nhân vâng lệnh ra đi, giây lâu trở lại nói: "Trâu ở đâu không thấy hình dạng chi hết". Nói dứt lời thì nghe trâu kêu luôn hai tiếng nữa, Bốc Thương nói: "Quả thiệt là tiếng trâu Bàn đốc Thanh ngưu chẳng sai". Tôn Yên nói: "Đã có tiếng Thanh ngưu kêu, thì có khi cửa động ở gần đây, làm sao mà tìm kiếm không được".

Bốc Thương ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi nói rằng: "Hể là tiếng kêu trong núi nghe lớn mà lại xa, chúng ta chẳng cần đi bậy làm chi cho mệt, các người cứ pháp hiệu của tam thúc, mà kêu lớn thì trong ấy người nghe tiếng, ắt sai ra dắt chúng ta vào, cũng chưa biết chừng". Tôn Yên nói: "Phải". rồi dạy chúng nhân kêu réo om sòm, tiếng vang dậy núi.

Nói về Mao Toại, lúc nọ đi tới núi khác chơi rồi, trở lại núi Thiên Thai, đang bay trên mây, xảy nghe tiếng người réo gọi đạo hiệu Tôn Tẫn liền ngó xuống xem thấy dưới núi, có một tốp người đi đường và vài mươi con ngựa, trên hòn đá ngồi một ông già, một người trẻ, ăn mặc đồ quan, trong lòng không rõ cớ chi, mới tính rằng: "Để ta xuống hỏi thử coi . Bèn bay xuống đất, nhắm trong nhóm đông người mà đi vào. Lúc ấy có tên gia nhân, mắt lẹ, ngó thì nói rằng: "Chúng ngươi, hãy coi đó mà coi, trong núi chạy ra một vật chi chi, rất lạ kỳ, có khi yêu tinh hay là ma quỷ gì đó chăng?".

Có người nói lại: "Vốn là người lùn, chớ không phải yêu quỷ đâu". Tôn Yên nghe nói quay đầu, quả thấy một người lùn, chạy lăng xăng mà đi lại, trong lòng rất mừng nói: "Có người đến đây, mình hỏi thăm đường đặng, chúng bây chớ làm cho người kinh sợ". Còn đang nói thì người ấy đã tớitrước mặt, coi kỹ lại, té ra là một người ăn mặc đạo phục.

Cặp mắt lộ ra sáng tựa sao,
Mình hơn ba thước kể bề cao.
Áo xanh dày dạn dường mây chói,
Râu tóc còn xanh mặt trắng phau.

Lúc ấy Bốc Thương cùng Tôn Yên bước tới, xá nói rằng: "Chào đạo trưởng tới đây". Mao Toại cũng xá đáp lễ lại. Bốc Thương hỏi rằng: "Chẳng hay đạo trưởng ở đâu mà đến đây vậy?" Mao Toại nói: "Vốn tôi trước ở núi này, đi ngang qua đây, vì muốn kiếm một người anh em bạn, đặng nói chuyện chơi, chẳng hay liệt vị ở đâu đến đây, có việc chi chăng? Vì làm sao mà kêu réo Tôn Bá Linh như vậy? Có khi ở trong núi, mất người ấy chăng?"

Bốc Thương nói: "Không phải, tôi là người nước Tề, làm quan Quốc Khanh, tên Bốc Thương, còn vị này là Hoàng thân nước Yên, cháu Thoại lăng quân, con của Chánh tổng nhung Tôn Long, vốn là cháu của Quản văn tiên tử ở núi Thiên Thai, động Thiên Thai, vả chăng ông cha người, cùng với nước Tần giao binh, bị chết nơi tay Vương Tiễn, nay binh Tần đang vây thành Dịch Châu, cho nên người lãnh thơ vua nước Yên, qua Lâm Tri cầu cứu, và vâng mạng Yên Đơn côngchúa, đến núi Thiên Thai, thỉnh Quản văn tiên tử, nguyên vì mười năm trước, Quản văn tiên tử có để lại cho tôi một phong thơ, dặn rằng: "Ngày sau muốn lên núi Thiên Thai, thì giở cái thơ ấy ra, sẽ rõ đường đi, nay chúa tôi gởi cho một phong thơ, sai tôi cùng Tôn tướng quân ra đi, cứ theo phong thơ, đi liền chỗ này, thấy dưới núi có một tấm bia đá, khắc ba chữ Thiên Thai sơn, tìm kiếm hơn nửa ngày, chẳng thấy cửa động, nếu đạo trưởng biết xin ra ơn chỉ giùm, tôi sẽ trọng đáp".

Mao Toại nghe nói, trong lòng nghĩ thầm rằng: "Nguyên lại có cớ sự như vậy, lão cụt chân này, sợ cháu đến mà làm cho mất công, nên dùng mây trắng, phong niêm cửa động, làm cho nó kiếm tìm không được, song hễ là đúng con người, thì coi cha mẹ anh em là trọng, nếu người không chịu xuống núi báo thù, thì há chẳng để tiếng nhơ muôn thuở". Nghĩ rồi bèn đáp rằng: "Té ra liệt vị quý nhân muốn tới núi Thiên Thai, đặng cố thỉnh Tôn quản văn, vì tôi biết chỗ động Thiên Thai ấy, thôi để tôi chỉ giùm cho, song không nên nói với ai rằng tôi chỉ đường". Chúng nhân cả mừng, nói: "Xin vâng theo lời đạo trưởng, song chẳng rõ đi theo đường nào tới được".

Mao Toại lấy tay chỉ nói: "Đi vòng theo đường bên tả thì ngó thấy". Tôn Yên cười: "Chúng tôi đã qua lại nơi ấy năm sáu lần, mà không thấy động chi hết". Mao Toại cười nói: "Tôn tướng quân hãy y theo lời nói của tôi, tự nhiên kiếm được". Tôn Yên chẳng biết làm sao, rồi dẫn kẻ tùng nhân, cứ theo đường Mao Toại chỉ, đi vừa ít bước, quay đầu lại không thấy Mao Toại, ai nấy thất kinh, nói với nhau rằng: "Người đạo nhân khi nãy, đi đâu mất rồi, không thấy nữa, có khi thần tiên đến chỉ đường cho ta chăng?" (Nguyên Mao Toại dùng phép ẩn thân theo sau lưng mấy người đó vừa đi vừa niệm chú cho tan mây, cho trống cửa động). Lúc bọn Tôn Yên đi đặng vài trăm bước, xảy thấy bên núi ló ra một cái cửa động, trên cửa có treo một tấm biển, đề ba chữ Thiên Thai động, chúng nhơn xem thấy rất mừng.

Thiệt là:
Đi mòn giày sắt không tìm đặng,
Xảy gặp thình lình chẳng tốn công.
Tôn Yên liền bước tới mà kêu cửa.

Nói về trong động, Lý Tòng nghe có tiếng người kêu đạo hiệu thầy mình, thì rất mừng nói: "Quả nhiên người đã đến rồi, để ta coi lão đạo sĩ này chốn đâu cho khỏi". Chờ một hồi lâu, cũng nghe tiếng kêu réo om sòm, mà chẳng thấy gõ cửa, trong lòng nóng nảy nói rằng: "Có khi mấy người này đui hết chăng, cái cửa động lớn như vậy, mà không gõ, cứ ở ngoài kêu réo làm chi". Ý muốn mở cửa đi ra, lại e thầy quở trách, xảy nghe có tiếng gõ cửa, thì chẳng xiết nổi mừng, bèn tuốt ra mở hoác cửa động. Tôn Yên xem thấy một người:

Mình cao trượng sáu rất oai phong,
Mắt lớn đầu beo khí khái hùng.
Tướng mạnh thêm râu coi quá mạnh,
Tiếng vang như tiếng đánh chuông đồng.

Tôn Yên xem rồi, có ý khen thầm. Lý Tòng hỏi rằng: "Chúng ngươi ở đâu mà đến đây, có việc chi chăng?" Tôn Yên bèn tỏ hết nguồn cơn. Lý Tòng nói: "Người là thế đệ đó sao? Vậy hãy ở đây chờ một chút, đặng tôi vào thông báo". Nói rồi tuốt vào trong Tam thanh điện, bẩm rằng: "Ngoài cửa có Tôn Yên ở nước Yên, Bốc Thương ở nước Tề, xin vào ra mắt sư phụ". Tôn Tẫn nổi giận quở rằng: "Ai bảo mi làm khôn ra mà mở cửa". Lý Tòng nói: "Người đến kêu cửa, mà làm sao không mở cho đặng". Tôn Tẫn nói: "Thằng chết bầm, sao không đi xuống cho rồi". Bèn đứng dậy chống gậy trầm hương, bước xuống điện, và dạy đồng nhi dọn bày hương án. Lúc ấy Tôn Yên cùng Bốc Thương vào động, còn Mao Toại cũng vào động, rồi tuốt lên Tam Thanh điện, Tôn Yên cùng Bốc Thương vào đến Thiên đài, xem thấy một người đạo nhân, trên điện bước xuống, mặt như trăng tròn, mắt sáng tợ sao, đội mão tam sa, đi giày da cá, mặc áo bào xanh, cột dây đai vàng, thắt lưng cây Hạnh huỳnh kỳ, tay cầm gậy trầm hương.

Bốc Thương nhìn biết Tôn Tẫn, trong lòng rất mừng, ngó thấy Tôn Tẫn bước tới vài bước cúi đầu lạy rằng: "Chớ chi hay thánh chỉ Chúa thượng, cùng là thơ mẫu thân đến đây, thì phải ra nghinh tiếp, nay đến đây chậm xin cam tử tội". Nói rồi cúi đầu lạy bốn lạy, đứng dậy,tiếp lấy thánh chỉ, trở lên Tam thanh điện, để trên ghế giữa, rồi Bốc Thương cùng Tôn Yên, ra mắt Tôn Tẫn. Tôn Tẫn một tay thì nắm Bốc Thương, một tay thì đỡ Tôn Yên đứng dậy, mời cả hai người ngồi, rồi xem kỹ Tôn Yên, ngó thấy mắt lộ sáng ngời, long cốt rất cao, biết là có phận mấy năm hoàng đế, vùng đến nhớ cha anh, bèn sa nước mắt dầm dề. Tôn Yên quỳ xuống đất, khóc ròng Tôn Tẫn nói: "Cháu ôi, hãy bớt bi thương, đặng cố đem việc nước Yên thế nào, mà thuật lại cho chú rõ".

Tôn Yên đem việc nước Yên thế nào, mà thuật lại cho chú rõ". Tôn Yên đem việc binh Tần phạm cõi, thuật lại một hồi, Tôn Tẫn bèn quay lại Bốc Thương bái nói rằng: "Cũng vì tôi mà làm cho Lão quốc khanh tuổi ngoài chín chục phải trèo non vượt suối đến chỗ núi hoang". Bốc Thương nói: "Vâng mạng vua, lẽ phải như vậy, chớ không phải là nhân việc riêng mà đến đây, nay hoàng thượng sớm trông tối nhớ, dạy tôi đến cầu thỉnh Nam quận vương xuống núi, cho vua tôi gặp mặt". Tôn Tẫn nói: "Cũng chẳng khó gì". Bèn bước lại ghế giở thơ ra xem, thấy ngoài bao để rằng: "Thơ của Yên Đơn gởi cho Tôn Tẫn xem tường". Tôn Tẫn ngó thấy thì rơi lụy nói rằng: "Mẫu thân, xin thứ tội con trẻ bất hiếu". Bèn xé thơ ra coi, lúc chưa xem thì hãy còn khá, đến khi xem thấy thơ rồi, chẳng những sa nước mắt mà thôi, đến nỗi phải chết giấc, Tôn Yên xem thấy tình hình như vậy, lòng rất vui mừng, vì làm cho Tôn Tẫn động lòng, chắc làm sao cũng phải xuống núi, bèn lật đật bước lại đỡ, Tôn Tẫn nước mắt như mưa. Tôn Yên hỏi rằng: "Chẳng hay chú chịu đi hay không". Tôn Tẫn nói: "Đi đâu bây giờ?". Tôn Yên nói: "Mời chú tới Dịch Châu, đặng giúp sức, bắt thằng Vương Tiễn trả thù cho cha, ông".

Tôn Tẫn nói: "Ta đi không được, phải chi ta đi được, thì có đâu mà chờ cháu đến đây, cái cừu giết cha anh, lẽ phải xuống núi mà trả thù, song nay ta vâng ngọc chỉ, sắc phong chức Tuần thiên đô úy sứ, vả lại Vương Tiễn chẳng phải là việc tư kỷ của nó, vốn nó vâng Điệp phật cùng sắc ngọc đế gồm thâu sáu nước, ông cha và chú mày số trời đã định, người phải thác nơi tay Vương Tiễn, thì làm sao mà trái trời, đi trả thù cái thù riêng cho được". Tôn Yên cùng Bốc Thương nghe nói thất kinh, vội vã nói rằng: "Xin Nam quận vương mở lòng từ bi, xuống núi cứu mạng nhân dân, và cứu vua tôi hai nước".

Tôn Tẫn nói: "Nếu tôi xuống núi cũng phải chết, thì làm sao mà cứu được". Tôn Yên nói: "Nay chú không đi mà tôi trở về Dịch Châu ví chẳng khác lên trời rất khó, mặt mũi nào trở lại, chi bằng chết phức chốn này cho rồi". Nói dứt lời, xăn quần vén áo, vừa bước xuống thềm mà đập đầu, bỗng thấy sau lưng Tôn Tẫn, có người lên tiếng kêu rằng: "Không nên liều mình".

Coi lại người ấy là Mao Toại. (Nguyên va đứng sau lưng Tôn Tẫn, xem thấy thơ của Yên Đơn rõ ràng, mà Tôn Tẫn không chịu đi, thì trong lòng cả giận, lại thấy Tôn Yên khóc lóc, khẩn cầu hết sức, và muốn dập đầu mà chết, thì nín không được, nên phải hiện ra). Tôn Tẫn thấy Mao Toại, liền xoay mình ra mắt, hỏi rằng: "Hiền đệ đến bao giờ vậy?". Mao Toại nói: "Tôi vừa mới đến đây, chẳng hay vị lão quan này là ai đó?". Tôn Tẫn nói: "Người nước Tề, làm chức Quân khanh tên Bốc Thương".

Mao Toại nói: "Tôi biết mặt, song từ ngày cách biệt đến nay, hơn hai mươi năm cũng đã quên đi rồi". Bốc Thương biết là Mao Toại, bèn tới làm lễ, đều tỏ lòng thương mến. Mao Toại lại hỏi rằng: "Chẳng hay vị nhỏ này là ai?". Tôn Tẫn nói: "Cháu của tôi, tên Tôn Yên". Bèn kêu Tôn Yên lạy ra mắt Mao Toại. Mao Toại hỏi: "Vậy chớ hai người này đến có việc chi cùng chăng?". Tôn Tẫn bèn tỏ hết sự tình. Mao Toại hỏi rằng: "Vậy chớ tam ca đi hay là không đi?". Tôn Tẫn nói: "Em lại dễ chẳng biết, Vương Tiễn là học trò của Hải Triều thánh nhơn sao? Ta không phải là người đối thủ của nó đâu". Mao Toại cười rằng: "Tam ca, thôi chớ khiêm nhường, hễ con người mà không có cha mẹ anh em, thì có khác chi loài cầm thú, nay anh không xuống núi trả cái thù ấy, thì há chẳng để tiếng xấu cho muôn đời sao?".

Tôn Tẫn nói: "Anh cũng đã biết rồi, song chẳng hay trí nghịch lòng trời được". Đang lúc chuyện văn, xảy nghe tiếng dưới thềm có tiếng nói: "Có lý nào đâu vậy!". Tôn Tẫn vội hỏi rằng: "Người ấy là ai?". Tôn Yên nói: "Tên gia tướng là Ban Báo đó?" Tôn Tẫn nói: "Dám cả gan cho thằng đầy tớ, mi nói giống chi vậy?" Ban Báo nói: "Chẳng phải là tôi dám cả gan, vì ông không chịu xuống trả thù cho thái thái lão gia, cùng đại lão gia, nhị lão gia, làm con người nỡ lòng như vậy, mà xưngrằng: Thần tiên gì?". Tôn Tẫn nạt rằng: "Thằng cẩu nô, sao mi dám trước mặt ta khi dễ ta lắm vậy?". Liền hối đuổi nó ra cho rồi. Ban Báo giận hầm hầm, quày quả trở ra, vừa đi vừa nói: "Để ta ra đem lửa đốt động này, đặng coi người có ra cùng không ra cho biết". Bèn bẻ cành khô, chất lên cửa động, vừa muốn dùng kửa đốt lên, Lý Tòng xem thấy rất mừng, lật đật chạy vào đại điện, nói: "Không xong rồi, thằng Ban Báo đi ra khi nãy, bây giờ ở ngoài cửa, đem lửa đốt động".

Tôn Tẫn nghe nói cười rằng: "Cả gan cho thằng thất phu, dám tới động ta mà làm điều vô lễ như vậy? Tôn Yên, hãy kêu nó vào đây". Tôn Yên bèn kêu Ban Báo trở vào, xem thấy Ban Báo hùng khí ngang ngang, đứng thẳng chẳng chịu quỳ. Tôn Tẫn nạt rằng: "Ban Báo, mi đốt động ta, sao dám khi chủ vậy?" Ban Báo nói lớn rằng: "Như ông xuống mà trả thù thì tự nhiên có phận chủ tớ, nếu không xuống là người bất nghĩa, ai nhìn đến ông mà làm chi?" Mao Toại nói: "Người này nói tuy lỗ mãng song có nghĩa khí khá dùng, vậy anh xuống núi mới phải cho".

Tôn Tẫn nói: "Anh cũng muốn đi, duy sợ Hải Triều thánh nhơn, nếu có sai lầm, thì biết lấy ai mà cứu giúp". Mao Toại nói: "Anh chớ lo chi điều đó, nếu anh mà xuống, có khi khốn khó, tôi là Mao Toại đây, không cứu anh, thì ngày sau phải chết dưới mũi gươm đao". Tôn Tẫn nói: "Mấy thuở được em có lòng tốt như vậy, thì ta lo gì". (Nguyên vì Tôn Tẫn muốn cho Mao Toại giúp mình, nên cố ý không chịu đi, để cho Mao Toại ép đi, đặng ngày sau Mao Toại phải giúp). Bèn dặn Lý Tòng thắng con thanh ngưu cho thầy xuống núi. Mao Toại nói: "Như vậy thì phải rồi". Bèn từ
biệt về động.

Nói về Lý Tòng thắng thanh ngưu, và sắm đồ hành lý của mình rồi trở vào điện nói với thầy rằng: "Tôi xin đi theo cùng thầy, mà giúp đỡ tay chân". Tôn Tẫn gật đầu cho đi, rồi dặn dò đồng nhi gìn giữ động môn, bèn dắt chúng môn ra cửa động, làm phép chẳng đầy một khắc, đưa chúng nhơn đến cửa bên Đông thành Lâm Tri, quân binh vào phi báo. Tương Vương hối gát xe đặng ra nghinh tiếp. Tôn Tẫn thấy dạng xa xa, liền lật đật bước xuống thanh ngưu. Tôn Yên phò Tôn Tẫn đi bộ, bên kia Tương Vương thấy Tôn Tẫn, liền cũng xuống xe cúi mình nói rằng: "Á phụ cách biệt đã lâu, làm cho trẫm thương nhớ khôn cùng". Tôn Tẫn vội vàng cúi lạy, Tương Vương đỡ dậy, rồi dắt tay vào cửa ngọ môn, thẳng tới đại điện. Tôn Tẫn lại muốn làm lễ vua tôi, Tương Vương từ chối chẳng chịu bèn mời ngồi, nói rằng: "Ngày trước ngự đệ đến đây cầu cứu, trẫm đã sai Viên Đạt, Lý Mục, qua Dịch Châu giải vây, đến nay chưa thấy tấu chương về, chẳng biết sự thể thế nào".

Tôn Tẫn sa nước mắt tâu rằng: "Hai người đều tử trận hết, mà báo ơn tri ngộ cho bệ hạ". TươngVương nghe nói nửa tin nửa nghi, bỗng có quan Huỳnh môn vào tâu rằng: "Bảo quốc công thác nơi trận, Hộ quốc công cướp dinh bỏ mình, nay quan quách đem về còn để ngoài thành". Tương Vương nghe tấu khóc rống lên, Tôn Tẫn khuyên giải mới thôi, liền hạ chỉ đòi con Viên Đạt là Viên Cang, con Lý Mục là Lý Huân, đều vào điện, mà nối chức cha. Hai người tạ ơn lui ra. Tôn Yên quỳ xuống trước mặt Tương Vương tâu rằng: "Dịch Châu trông chờ cứu binh như cứu lửa, xin chúa thượng ra ơn, kíp phát cho một đạo binh mã đến cửa Dịch Châu". Tương Vương nghe tâu, bèn hỏi Tôn Tẫn rằng: "Chẳng hay Á phụ đi đây, muốn dùng bao nhiêu người ngựa?"

Tôn Tẫn nói: "Ba ngàn nhơn mã đủ dùng, mà tôi xin chúa thượng cấp sai chúng tướng núi Toàn sơn, đặng đivới tôi". Tương Vương từ chịu, liền đòi chúng tướng vào điện. Chúng tướng vào lạy xưng hô xong rồi, ra mắt Tôn Tẫn. Tương Vương truyền chỉ cho binh mã ty, tức tốc điểm chọn ba ngàn quân binh ròng, tới ngọ môn hầu chỉ. Rồi dạy bá quan tiệc cùng Á phụ tiễn hành. Tôn Tẫn uống ba chung ngự tửu, cúi đầu tạ ơn, rồi dắt Tôn Yên cùng chúng tướng Toàn sơn, lạy từ Tương Vương ra đi. Tương Vương dẫn văn võ quan viên, đưa ra khỏi cửa triều môn.

Nói về Tề Tương Vương dẫn bá quan đưa ra triều môn, Tôn Tẫn tâu rằng: "Xin bệ hạ trở lại, sách có chữ rằng:Tống quán thiên lý chúng tu nhứt biệt". (Nghĩa là đưa người ngàn dặm, thì phải biệt nhau). Tương vương nói: "Á phụ có đi hãy về cho chóng, kẻo trẫm đợi trông". Nói rồi dạy quân quày xe trở lại. Tôn Tẫn thót lên thanh ngưu, dẫn mười hai tên học trò, kéo ba ngàn binh ròng, ra khỏi Lâm Tri, nhắm Dịch Châu thẳng tới.

Nói về Tần Thủy Hoàng ngày kia lên trướng, chúng tướng liền bái xong rồi, Thủy Hoàng hỏi rằng: "Quốc sư có kế chi phá được thành Yên Châu chăng?" Kim Tử Lăng tâu rằng: "Nước Yên không tướng, nên chẳng dám ra đánh, duy chỉ chờ binh của Tôn Yên cầu cứu, bây giờ Viên Đạt, Lý Mục chết rồi, thì vua tôi chúng nó thảy đều vỡ mật, nay ta chẳng đánh thì thôi, nết đánh ắt lấy thành dễ lắm". Thủy Hoàng nghe tâu rất mừng, bèn truyền lệnh cho Vương Tiễn kéo binh đến thành giao chiến, phải lấy cho được tờ hàng biểu (lá cờ nước Yên xin hàng) nước Yên, mà đem về đây. Vương Tiễn lãnh mạng đề mâu lên ngựa kéo binh đến thành kêu lớn rằng: "Bớ quân tuần thành hãy vào báo cùng Chiêu vương, mở cửa thành, dâng biểu quy hàng cho sớm, thì muôn việc đều xong, nếu mà chậm trễ đến lúc ta đánh phá thành, ăn năng sao kịp". Quân giữ thành chạy vào địch lầu phi báo. Chiêu Vương nghe báo thất kinh, nói: "Nay ta binh hèn tướng yếu, còn Tôn Yên cầu cứu cũng chưa về, bặt không tin tức, bây giờ đánh hay là giữ, hai lẽ khó phân, chi bằng nạp biểu xưng thần, thì quân dân khỏi đồ thán".

Khuất Sảng tâu rằng: "Nước ta mới thua một trận, há chịu khuất người sao?" Tuy binh Tần oai thế mạnh mẽ, song lương thảo còn được vài năm binh mã mười muôn, cũng đủ giữ thành, tôi liệu Tôn Yên cầu cứu, tối sớm đây ắt về, như có Tôn Tẫn đến, thì phá Vương Tiễn chẳng khó chi, dẫu binh Tần bá vạn đi nữa, cũng chẳng lo gì, nếu chịu quy hàng, chẳng những thiên hạ chê cười mà thôi, tôi tiếc vì cơ nghiệp tổ tông sáng tạo nhọc nhằn, nay phải về tay người khác, như vậy thì há chẳng đau đớn lắm sao?"

Chiêu Vương nói: "Lời Thừa tướng nói nghe rất phải, song bây giờ Vương Tiễn đang khiêu chiến, làm sao lui nó được?" Khuất Sảng nói: "Vậy phải treo tạm miễn chiếu bài, , còn trên thành gìn giữnghiêm ngặt, đặng chờ cứu binh, kế ấy rất hay". Chiêu Vương y theo lời tấu, truyền lệnh treo miễn chiếu bài, chẳng bao lâu quân vào báo nói: "Vương Tiễn đập bể miễn chiếu bài, còn đang ở ngoài kêu đánh". Chiêu Vương lật đật truyền lệnh bốn phía cửa thành, thêm binh gìn giữ, và để cây, gỗ, đá, gạch cho nhiều, phòng giữ binh Tần hãm thành.

Nói về Yên Đơn công chúa đang ngồi trên Ngân an điện, nhớ đến cha con Đô úy, ba người liều mình vì nước, mà chết nơi sa trường thì lụy nhỏ tuôn rơi, đang lúc buồn rầu, bỗng thấy gia tướng hơ hãi chạy vào, quỳ xuống bẩm rằng: "Ngày trước tiểu chủ qua Đông Tề, xin binh cứu viện, Tề Tương Vương sai bảo Quốc công, Hộ quốc công, hai vị lãnh binh đến phụ giúp, chẳng dè binh Tần đón đánh, hai quốc đều tử vong phi mạng, nay Vương Tiễn kéo binh đến đánh, đập bể miễn chiến bài, mười phần nguy cấp, nên tôi phải vào thông báo". Công chúa nghe báo thất kinh, ngẫm nghĩ rằng: "Viên Đạt, Lý Mục xưng bá núi Toàn Sơn, anh hùng vô địch, vì làm sao mà chết nơi tay Tần tặc, nay Vương Tiễn lại đánh thành, không người cự địch, nếu có sơ thất, ắt là vua tôi phải mang lấy hại". Còn đang ngồi than thở một mình, không kế chi tính được, bỗng thấy Tôn Thoại Hoa quỳ xuống bẩm rằng: "Hôm nay Vương Tiễn đánh thành rất gấp, ca ca cầu cứu chưa về, nếu binh Tần phá được thành trì, thì chẳng những cái cừu tổ phụ, không trả được mà thôi, lại làm cho trăm họ cả thành, phải mang tai họa, cháu tuy bất tài, xin ra ngựa bắt Vương Tiễn mà trả thù cho tổ phụ, cầu xin tổ mẫu nhận lời".

Công chúa nghe nói nạt lớn rằng: "Mi là con nít tuổi chẳng bao nhiêu, ăn chưa biết no đói, ngủ còn lăn lộn không hay, vả lại mi là con gái, có tài cán chi bông nói phách". Tiểu thơ cúi đầu bẩm rằng: "Xin tổ mẫu bớt lòng giận dữ, cháu ngày trước nhờ bà Thánh mẫu ở núi Lê Sơn dạy truyền võ nghệ, chẳng phải cháu dám khoe khoang, như luận theo việc đao mã, thì có sợ chi thằng thất phu Vương Tiễn, nay thành trì bị khốn, nước nhà nghiêng ngửa, cũng như lửa cháy lông mày, thì nóng tới mắt, cháu quyết ý ra thành lui giặc, nếu tổ mẫu chẳng cho, đến lúc thành trì bị phá rồi ngọc đá cháy tan, cũng không khỏichết, thì mạng này dẫu sống cũng không ít gì". Nói rồi rút gươm đâm họng. Công chúa lật đật cản lại nói rằng: "Cháu không nên lỗ mãng, để bà cho cháu đi". Thoại Hoa bỏ gươm quỳ xuống, cúi đầu tạ ơn.

Công chúa nói: "Cháu muốn ra trận, vậy hãy theo bà vào triều, tâu cùng thánh thượng, tuyển chọn một đạo binh ròng, rồi sẽ ra trận". Thoại Hoa nói: "Cháu chẳng dùng binh mã cho nhiều làm chi, có năm trăm gia tướng đủ rồi". Công chúa dạy đánh trống nhóm tướng, tức thì nơi Ngân an điện, trống vang như sấm, giây phút chúng tướng mang giáp đội mão, vào điện đứng phân hai hàng chầu chực. Công chúa nói: "Sách có chữ rằng: "Dưỡng quân thiên nhật, dụng tại nhất triêu (nghĩa là nuôi quân ngàn ngày, dùng quân một thuở.), ta nghĩ lại Thái lão gia, cùng nhị vị lão gia của chúng ngươi, đều chết ơi tay Tần tặc, thì họ Tôn ta hết trung đền nợ nước, thiệt rất thảm thương, hôm nay cô chúng ngươi là Thoại Hoa, muốn cùng tổ phụ trả thù, vậy ta khuyên các ngươi, khi ra trận nhớ ơn lão gia ngày thường nuôi dưỡng, mà hết lòng bảo hộ cô bây, chớ nên sơ thất, nếu đắc thắng về đây, ta sẽ trọng thưởng". Chúng tướng đều rập lên rằng: "Chúng tôi nguyện ra sức chết, bắt cho được Vương Tiễn, mà trả cái thù Thái lão gia". Lúc ấy tiểu thơ trở vào Hường phòng nai nịt tề chỉnh lên điện lạy từ Tổ mẫu, cùng Mẫu thân đề đao lên ngựa, dẫn năm trăm gia tướng, ra khỏi phủ môn. Công chúa xem thấy tiểu thơ oai dõng phi phàm, trong lòng có ý mừng thầm, liền vội vã gát xe vào triều, tâu cùng Chiêu Vương. Chiêu Vương nói: "Chẳng dè tôn sanh nữ (là cháu gái kêu bằng cậu.) lại có tài năng như vậy. Vậy hãy dạy gát xe để trẫm cùng ngự muội lên địch lầu xem coi".

Nói về Vương Tiễn nghe tiếng pháo nổ, cửa thành mở hoác thì biết là tướng Yên ra trận, bèn lui ngựa vài bước, ngước mặt lên xem thấy hai cây cờ trắng, một đội binh phò một viên nữ tướng, mặt mày xinh tốt, lịch sự vô song, oai phong lẫm liệt, dường như một vầng tuyết trắng sa xuống đất. Vương Tiễn xem rồi, nạt rằng: "Nữ tướng kia, hãy thông tên họ đã". Bên kia tiểu thơ nghe tiếng nạt hỏi, thì dừng ngựa lại xem, thấy trước mặt một viên đại tướng, ngựa đen, mâu đen, mặt như lọ chảo, thì biết là cừu nhơn Vương Tiễn, bèn đáp rằng: "Ta là cháu Yên Sơn Đông phủ phò mã công, con gái Phó tổng binh, họ Tôn tên Thoại Hoa, thằng đen, mi có phải là Vương Tiễn chăng? Mi giết tổ phụ ta ba mạng, cái cừu ấy chẳng đội chung trời".

Nói dứt lời, hai tay hươi đao chém sả, Vương Tiễn cử mâu lên đỡ; cười lớn tiếng rằng: "Cô nương hãy dừng tay lại, ta xem cô nương tuổi còn thơ ấu, diện mạo nhưthế, lẽ thì ở sâu màn thêu, tém mày cài tóc, sao đi lộ mặt chán chường, đem thân vàng ra mà chịu chết, há chẳng uổng lắm sao?" Tiểu thơ nghe nói mặt mày hổ thẹn, nạt rằng: "Tần tặc, chớ nói bậy". Liền giục ngựa lướt tới, nhắm ngay đầu Vương Tiễn chém xuống. Vương Tiễn hươi mâu đỡ khỏi, rồi đánh vùi đến tám mươi hiệp, Thoại Hoa liệu bề dùng sức khó hơn, bèn chém bậy một đao, quày ngựa bỏ chạy, Vương Tiễn rượt nà theo, tiểu thơ quay đầu ngó thấy Vương Tiễn ở sau rượt tới, trong lòng rất mừng bèn dừng đao, vói trên tóc rút một cây trâm kêu là Tú Huê trâm, để trên bàn tay, niệm thần chú, tức thì bửu bối bay bổng trên không, lớn như miệng chén, nhắm ngay đầu Vương Tiễn bay xuống, tiểu thơ nạt rằng: "Thằng đen, chớ ỷ tài mạnh, hãy coi bửu bối của ta".

Lúc ấy Vương Tiễn đang rượt theo, nghe tiếng kêu nói, thì thất kinh, ngước mắt ngó thấy bửu bối, hào quang chói sáng, nhắm ngay đầu chém xuống, trở không kịp, bị bửu bối đánh nhằm vai, té nhào xuống ngựa, hôn mê bất tỉnh. Tiểu thơ thấy Vương Tiễn rớt xuống rất mừng, liền quày ngựa hươi đao tới chém. Lúc ấy Vương Bôn lược trận, xem thấy nghĩa phụ mình bị té, lật đật dẫn tám tên phó tường xông ra giựt thây Vương Tiễn, mà đem về. Tiểu thơ giận lắm, hươi Tú lang đao giục ngựa đào huê, dẹp đông, đánh tây, phá nam, giết bắc, binh Tần bốn phía vỡ tan, rồi rượt đến dinh Tần. Chiêu Vương cùng Yên Đơn công chúa ở trên địch lầu, xem thấy rất mừng nói: "Ngự sanh nữ quả nhiên mạnh mẽ, thiệt là một đấng trượng phu con gái". Yên Đơn nói: "Nhờ phước chúa thượng, chớ chi nó đánh chết được Vương Tiễn, mới trả cái thù cha con Đô uý".

Nói về Thủy Hoàng đang cùng Kim Tử Lăng thương nghị phá thành, bỗng nghe quân báo nói: "Tiên hành quan ra trận, bị viên nữ tướng dùng bửu bối đánh nhào xuống ngựa, đã khiêng về dinh, mà tên nữ tướng ấy, rất nên lợi hại, đánh luôn tám viên phó tướng, đều thua, và phó tiên hành quan cự không nổi, bị một roi chạy dài, bây giờ đánh đến cửa dinh không ai dám cự, xin bệ hạ định". Thủy Hoàng nghe báo mặt mày thất sắc ngơ ngẩn hồi lâu, Kim Tử Lăng hỏi rằng: "Có ai dám ra giặc chăng?"

Lúc ấy có một tướng, ứng tiếng xin đi, Kim Tử Lăng coi người ấy là phó tướng Lý Thuận thì nói: "Tướng quân có ra trận phải giữ gìn cẩn thận". Lý Thuận vâng lệnh, đề đao lên ngựa phát pháo ra dinh. Thoại Hoa xem thấy một đội quân mã xông ra nạt lớn rằng: "Tướng kia hãy thông tên họ". Lý Thuận nói rằng: "Ta là phó tướng Lý Thuận, mi tài cán bao nhiêu mà dám ở trước dinh hung hăng như thế?" Tiểu thơ nghe nói giận lắm, nạt rằng: "Tặc tướng, sức mi chẳng mấy lăm hơi, sao dám khi dễ cô nương lắm vậy?" Nói rồi hươi đao chém tới, Lý Thuận vội vàng rước đánh, đánh chưa mấy chập, thương đà lết bết, cẳng ngựa thối lui, rồi bị Thoại Hoa cho một đao té nhào xuống ngựa, tiểu thơ bèn dừng ngựa, dạy gia tướng kêu đánh. Thủy Hoàng nghe báo nộ khí xung thiên, nói rằng: "Đứa con gái nhỏ, mà đánh không lại, vậy chớ nói bình phục sáu nước gì?" Tử Lăng tâu rằng: "Xin bệ hạ giảm cơn thịnh nộ, vả chăng nữ tướng này, có tà thuật hại người, không ai đánh lại xin tạm treo miễn chiến bài chờ cho Tiên hành quan dấu thương lành mạnh, rồi sẽ toan mưu bắt nó, cũng chẳng muộn chi". Thủy Hoàng túng phải nghe theo, đem miễn chiến bài treo lên cửa dinh. Tiểu thơ xem thấy thâu binh về thành. Chiêu Vương cùng công chúa rất mừng, bày yến thưởng công, rồi tiểu thơ cùng tổ mẫu về phủ.

Nói về Vương Tiễn bị cái Tú huê trâm của Thoại Hoa đánh nhằm vai nhào xuống ngựa, chúng tướng khiên về dinh, mê sảng chẳng biết chi hết, Thủy Hoàng lật đật hối cởi giáp, coi nơi dấu thương lớn như miệng chén, sưng cao ba tấc, dấu thương rất nặng, Tử Lăng tâu rằng: "Chúa thượng chớ lo, lúc tôi xuống núi có đem theo một hườn linh đơn, có thể cứu đặng". Thủy Hoàng rất mừng nói: "Nếu có linh đơn, thì hãy điều trị cho mau". Kim Tử Lăng dạy đem nước, hòa thuốc linh đơn, đặt nơi dấu thương, còn nửa hườn, thì cạy răng cho uống, giây phút tâm thần chuyển động, dấu thương lành như cũ, ngồi dậy ngó thấy Thủy Hoàng, cùng quân sư, nguyên soái, thì lật đật quỳ lạy tạ ơn, Thủy Hoàng hỏi rằng: "Vì sao mà Tiên hành quan bị nữ tướng làm hại như vậy".

Vương Tiễn nói: "Con liễu đầu Thoại Hoa tuổi tuy còn nhỏ, mà đao mã tinh nhuần, lại có bửu bối rất nên lợi hại, lúc nọ tôi ơ hờ, cũng chẳng đề phòng, nên lầm tay địch thủ". Nguyên soái nói: "Lúc Tiên hành quan bị thương, còn Vương Bôn bị roi thua chạy, con liễu đầu rất nên dữ tợn, đao chém Lý Thuận, đánh giết ba quân vỡ mật, nên phải treo miễn chiến bài, nó mới chịu kéo binh trở về". Vương Tiễn nghe nói, giận lắm hét lên như sấm mà rằng: "Xin thánh thượng hãy mau truyền dẹp cái miễn chiến bài, để cho tôi ra bắt con tiện tỳ liễu đầu, chặt làm muôn khúc, mới hết nư giận". Thủy Hoàng nói: "Tướng quân trong mình mới mạnh, hãy an dưỡng tinh thần làm trọng". Rồi truyền bày tiệc, ăn mừng Tiên hành quan đạng sống lại, vua tôi ăn uống đến khuya mới tan. Qua ngày thứ, Vương Tiễn từ biệt Thủy Hoàng, nai nịt hẳn hòi, đề mâu lên ngựa, ra dinh kêu quân tuần thành nói rằng: "Chúng bây mau vào báo với Chiêu Vương, hãy sai liễu đầu Thoại Hoa ra mà chịu chết". Quân nhân vào báo, Chiêu Vương nghe báo thất kinh, truyền đến phủYên Sơn Thỉnh Yên Đơn công chúa cùng Thoại Hoa đến đây, giây phút công chúa và tiểu thư đều đến Địch lầu lạy ra mắt.

Lạy ra mắt xong rồi, Chiêu Vương nói: "Hôm qua trẫm cùng ngự muội lược trận, ngó thấy Vương Tiễn trúng bửu bối té nhào xuống ngựa, trẫm kể chắc thằng giặc ấy mười phần đã chết hết chín, không dè nó chẳng hề chi, nay lại đến kêu thành, chỉ quyết Tôn sanh nữ ra trận, nên mời ngự muội đến mà thương nghị". Thoại Hoa tâu rằng: "Xin chúa thượng chớ lo, chẳng phải tôi dám khoe khoang lỗ miệng, nếu phen này tôi ra trận, thì ắt bắt sống Vương Tiễn mà đem về đây". Công chúa nói: "Cháu có đi, phải giữ gìn cho cẩn thận". Chiêu Vương truyền đem rượu, bổn thân kỉnh ba chung ngự tửu, tiểu thơ cúi đầu tạ ơn, uống rồi từ giã dẫn gia tướng phát pháo ra thành.

Vương Tiễn xem thấy xông ra một đạo quân mã, bèn nạt lớn rằng: "Bớ tiện tỳ có ta chờ đây đã lâu, sao mi không xuống ngựa chịu trói cho rồi, khỏi nhọc công ta ra sức". Tiểu thơ giận lắm, mắng rằng: "Thằng giặc thua, mi không biết cô đây lợi hại thế nào hay sao? Còn dám đến diệu võ giương oai, hãy coi ta lấy đầu mi". Nói dứt lời, giục ngựa xông tới, múa Tú loan đao mau như chớp, nhắm ngay mặt Vương Tiễn đâm tới. Vương Tiễn hươi mâu hất ra, cả hai đánh nhau một trận, thiệt là kỳ phùng địch thủ, tướng ngộ lưỡng tài, đánh đến sáu mươi hiệp chưa định hơn thua. Thoại Hoa lòng khôn trí xảo, liệu dùng sức khó hơn, liền quày ngựa thối lui vài bước, dùng thế diệp lý tàng huê, Vương Tiễn xốc tới nhắm ngay bụng đâm qua, tiểu thơ dùng đao gạt khỏi, ngựa mau người lẹ, đánh Vương Tiễn một roi rất mạnh, nhằm vai đứt giáp.

Vương Tiễn hoảng kinh, quày ngựa bỏ chạy, Thoại Hoa đuổi theo, Vương Tiễn quay lại ngó thấy Thoại Hoa rượt tới, bèn lấy bửu kiếm, kêu lớn rằng: "Tiện tỳ, mi chớ hung hăng, hãy coibửu kiếm của ta chém đầu". Tiểu thơ đang giục ngựa rượt theo, nghe nói, ngước mặt lên, thấy một vầng mây có cây bửu kiếm sáng ngời, nhằm ngay đầu bay lại, vừa muốn tránh, mà tránh không kịp, bị chém đầu rơi xuống ngựa, năm trăm gia tướng ngó thấy, đều la lớn lên áp giựt thây, khiêng chạy về thành, còn Vương Tiễn bị một roi, chẳng dám đánh nữa, kéo binh về dinh.

Nói về Chiêu Vương cùng Yên Đơn công chúa, ở trên Địch lầu đang nghị luận việc binh tình, bỗng nghe Huỳnh môn quan vào tâu rằng: "Thoại Hoa bị chết nơi bửu kiếm của Vương Tiễn rồi". Vương Tôn nghe nói khóc ngất, Chiêu Vương cũng sa nước mắt, khuyên giải nói rằng: "Chết rồi đâu có sống lại, thôi chớ ưu bi". Công chúa dạy đem thây tiểu thơ về phủ, sắm quan quách Tẫn liệm, để nơi chái điện chánh. Cao, Ly hai vị phu nhân hay đặng khóc ròng. Chiêu Vương sai quan đến tế. Nói về Nam Quận vương Tôn á phụ, đái lãnh ba ngàn người ngựa, cùng Tôn Yên và các tướng núi Toàn Sơn, nhắm Dịch Châu tuốt đến, đi vài ngày, tới cửa Tây môn nước Yên, cách thành mười dặm, an dinh hạ trại xong rồi, Tôn Tẫn lên trướng, các tướng ra mắt, đứng hầu hai bên. Tôn Tẫn nói: "Chúng ta vì cứu viện, nên mới đến đây, trong thành chưa hay tin tức, có ai dám vào thành thông báo chăng?" Tôn Yên nói: "Tiểu điệt xin đi". Bỗng thấy sau lưng một người ứng tiếng lên nói: "Tôi xin đi cùng tiểu chủ tôi".

Tôn Tẫn ngó lại nói rằng: "Mi đi làm chi?" Ban Báo bước tới, quỳ xuống bẩm rằng: "Tôi là gia tướng của họ Tôn, tên Ban Báo, xin bảo hộ tiểu chủ vào thành thông tin". Tôn Tẫn nói: "Mi đi không được đâu, vì nơi ấn đường của mi có dạng hắc khí, nếu đi thì ắt hung nhiều kiết ít". Ban Báo nói: "Tam lão gia ôi! Tôi sanh có giờ, chết có ngày, chớ nói hắc khí bạch khí gì, dẫu đao kề trên cổ, tôi chẳng rùng mình, lúc nọ tôi bảo hộ tiểu chủ, đánh ra trùng vây mà đi cầu cứu, nay cũng nguyện theo tiểu chủ xông qua dinh Tần, vào thành báo tin, cho trọn thủy trọn chung, kiết hung hai chữ, tôi chẳng lo gì". Nói rồi lui ra nai nịt, theo Tôn Yên vào trướng bái từ, lên ngựa mà đi, ra vài dặm. Tôn Yên quay lại hỏi Ban Báo rằng: "Bây giờ đi đường quanh, hay là đường thẳng?" Ban Báo nói: "Đi đường quanh vào cửa Nam môn xa hơn, còn đi đường thẳng vào cửa Tây môn rất gần".

Tôn Yên nói: "Đường xông qua dinh Tần, ắt chẳng khỏi một trận đại chiến". Ban Báo nói: "Lúc trước lãnh thơ ra đi còn đạp phá dinh nó đặng, huống chi nay cầu cứu về đây, lại sợ gì, thôi hãy đi đường thẳng cho gần". Tôn Yên nói: "Phải, vậy ta đi trước dẹp đường ngươi theo sau nối gót". Nói rồi quất ngựa chạy tới dinh Tần, kêu lớn rằng: "Các người tránh ta đi thì sống, cự ta thì chết". Hai người vào nơi ngàn quân muôn ngựa, như cọp tuôn vào bầy dê, đến đâu tan đó, xa thì thương đâm, gần thì giàn đánh, đánh nhầu một trận, binh Tần ngã lăn, than khóc vang trời, vỡ tan chạy ráo, quân vào phi báo.

Vương Tiễn hét lên rằng: "Cả gan cho thằng Tôn Yên, dám phá dinh ta, không biết nó đi thỉnh ai về đó, vậy ta ra coi thử thế nào". Nói rồi nai nịt đề mâu lên ngựa, dẫn chúng tướng xông ra đại binh, vừa gặp Tôn Yên đang đánh tưng bừng. Vương Tiễn ngó thấy giận lắm quất ngựa lướt tới, hươi mâu chỉ mà hỏi rằng: "Tướng kia có phải là Tôn Yên không? Mi khí lực bao nhiêu mà dám phá binh ta?" Lúc ấy Tôn Yên đang đánh cướp đường mà đi, nghe có tiếng người kêu hỏi, xem thấy một tướng mão đen, giáp đen, mâu đen, thì biết là Vương Tiễn đón ngăn đường đi, cừu nhơn lại gặp cừu nhơn, bèn nạt lớn rằng: "Thằng đen, có phải là Vương Tiễn chăng? Ta quyết kiếm cho đặng mi, chém làm muôn khúc, màrửa lòng hờn, mi lại muốn đến ngăn đường ta sao?" Nói rồi hươi thương đâm tới, Vương Tiễn lật đật rước đánh, đánh đến hai chục hiệp chẳng phân hơn thua, Ban Báo kêu lớn rằng: "Vương Tiễn chớ chạy có ông mi tới đây". Nói rồi giục ngựa hươi giản đánh nhầu, Vương Bôn thấy Ban Báo rất nên hung dữ, bèn dẫn chúng tướng ra một lượt, áp lại phủ vây. Ban Báo mạnh bạo vô cùng, cặp giản đánh Vương Bôn cùng tám viên phó tướng, cả thua chạy dài, dinh trại tan hoang.

Ban Báo quày ngựa bắt sau lưng đánh tới, Vương Tiễn cự không nổi, đâm bậy một mâu quày ngựa bỏ chạy. Tôn Yên, ở sau rượt tới, Vương Tiễn quay đầu ngó thấy nói rằng: "Tiểu oan gia không biết sống chết thế nào, cứ rượt theo ta hoài vậy, thôi để ta lấy bửu kiếm giết nó cho rồi, song nó hai đứa rượt theo mà cây gươm này giết đặng một chớ không giết đặng hai, nếu chém Tôn Yên rồi, thì Ban Báo dữ tợn, đâu khứng bỏ qua". Còn đang suy nghĩ, bỗng thấy Tôn Yên rượt đến rất gấp, bèn liệng bửu kiếm lên, nạt rằng: "Tôn Yên hãy coi bửu kiếm ta giết mi".

Nói về Tôn Yên nghe nói bửu kiếm, thì biết là lợi hại, bèn dừng ngựa ngước mặt lên xem, ngó thấy bửu kiếm nhắm ngay đầu bay lại, hồn phi phách tán, Ban Báo chạy sau kêu lớn rằng: "Tiểu chủ sao không quất ngựa vọt tới, mà bắt sống thằng Tần tặc, đặng có trả thù cho thái lão gia, vì sao mà dừng ngựa đứng ngó trân trân đó vậy". Tôn Yên nói: "Bửu kiếm tới kìa, mạng ta phải chết trước rồi". Ban Báo nói: "Sợ gì, bửu kiếm ở đâu bây giờ?". Tôn Yên lấy tay chỉ nói: "Kia kìa, không phải bửu kiếm hay sao?"

Ban Báo ngước mặt lên, thấy trong vầng mây, có ngọn bửu kiếm sáng ngời, cách đầu chẳng xa, liền nói không xong rồi thôi phải chạy cho mau. Tôn Yên nói: "Phải, hễ là phép thuật tà ma, chạy khỏi trăm bước thì không hề chi". Bèn quày ngựa nhắm cửa thành Dịch Châu chạy tuốt. Ban Báo quất ngựa chạy theo. Lúc ấy bửu kiếm ở giữa thinh không xoay vần nhắm ngay Tôn Yên rout xuống. (Vốn Tôn Yên là sao kim tinh trên thượng giới đầu thai có mạng làm vua ba năm sáu tháng, nơi nước Triệu đất Hàng Đang, thì làm sao hại va cho đặng) Lúc ấy bửu kiếm bay xuống tới đầu Tôn Yên, tức thì nơi nê hườn hiện ra một con rồng vàng năm móng, mà đỡ cây gươm, vẫn gươm ấy là như ý bửu bối, bị rồng vàng ngăn đỡ, liền bay vẹt ra, xảy đâu Ban Báo chạy tới, vừa gặp ngọn gươm chặt một cái đứt làm hai đoạn. Tôn Yên nghe sau lưng có tiếng vang rân, xoay đầu ngó thấy Ban Báo bị bửu kiếm té nhào xuống đất, lòng rất thương xót, nước mắt như mưa, khá tiếc thay một viên hảo hán, chết nơi tay Tần tặc, Tôn Yên chẳng dám diên trì, giục ngựa chạy qua điếu kiều, kêu quân giữ thành mở cửa, quân tuần thành nhìn biết Tôn Yên, liền chạy vào báo cùng Chiêu Vương, nhứt điện cho vào.

Nói về Chiêu Vương cùng Khuất Sảng ở nơi Địch lầu, đang lo kế giữ thành, bỗng nghe nói Tôn Yên về đến, Khuất Sảng đến thành tiếp rước. Tôn Yên ngó thấy Chiêu Vương, bèn quỳ lạy ra mắt. Chiêu Vương rất mừng nói: "Ngự sanh hãy đứng dậy, chẳng hay việc cầu cứu ra thế nào?" Tôn Yên tâu rằng: "Nhờ hồng phước chúa thượng, tiểu thần lên núi Thiên Thai, thỉnh đặng chú tôi là Tôn Tẫn xuống núi, dẫn binh đến giúp, bây giờ còn đóng đinh ngoài thành, nơi phía Tây, nên tôi vào thông báo". Chiêu Vương nghe nói mừng lắm, liền dạy gát xe về trào, các quan theo vào kim loan điện; Chiêu Vương lên điện, Khuất Sảng viết chỉ mời Tôn Tẫn, và sai tám viên đại thần cùng năm trăm ngự lâm quân, theo Tôn Yên ra cửa phía Nam, đi vòng qua dinh, thỉnh Tôn Tẫn vào thành.

Nói về Vương Tiễn đắc thắng về dinh, ra mắt Nguyên soái nói rằng: "Nay Tôn Yên qua Lâm Tri cầu cứu, và lên núi Thiên Thai thỉnh Tôn Tẫn. Tôn Tẫn dẫn binh đến giúp, còn đóng binh ngoài cửa Tây mô thành Dịch Châu, khi nãy Tôn Yên phá dinh mà đi, bị tôi dùng bửu kiếm giết tên gia tướng đó, còn Tôn Yên thua chạy vào thành, nên phải đến bẩm cùng Nguyên soái". Chương Hàng nghe nói thất kinh, mồ hôi ra ướt áo, ngơ ngẩn hồi lâu. Vương Tiễn hỏi rằng: "Vì làm sao Nguyên soái nghe Tôn Tẫn đến, mà thất sắc như vậy?" Chương Hàng nói: "Tướng quân chưa rõ, nguyên Tôn Tẫn lên núi Vân Tịch, học đặng ba cuốn thiên thơ, hay biết việc vị lai quá khứ, thần thông quảng đại, đao pháp vô cùng, các nước nghe danh đều vỡ mật, ta với ngươi không bằng cái móng tay người, chi bằng tâu cùng Thánh Thượng, thâu binh trở về cho khỏi ba quân bị khốn". Vương Tiễn cười rằng: "Nước Tần ta ứng vận đương hưng, dẹp an sáu nước, hễ chánh thiên tử thì có bá linh phò giúp, Tôn Tẫn há làm hại đặng sao? Xin Nguyên soái chớ lo, để cho tôi đánh nó một trận, định quyết hơn thua". Nói rồi từ biệt về dinh.

Nói rồi Tôn Yên lãnh chỉ dẫn tám viên đại thần, năm trăm ngự lâm quân, đi đến trước dinh, xuống ngựa vào dinh, ra mắt Tôn Tẫn, mà thưa rằng: "Có chiếu chỉ của vua đến, xin chú hãy kíp ra cho mau, đặng tiếp chỉ". Tôn Tẫn nghe nói lật đật truyền bày hương án, mở hoác cửa dinh, bước ra nghinh tiếp để chiếu lên bàn hương án, cúi đầu quỳ lạy, rồi cùng chúng vị đại thần ra mắt, truyền lệnh nhổ dinh, đi theo đường quanh vào thành, giây phút đến cửa Nam môn, quan quân mở cửa tiếp rước. Tôn Tẫn dẫn chúng tướng vào thành đến cửa Ngọ môn, bước xuống thanh ngưu, chúng tướng cũng đều xuống ngựa, theo Nam quân vương vào đến Kim loan điện. Chiêu Vương xem thấy, vội vàng dẫn bá quan bước xuốn đơn trì. Tôn Tẫn quỳ lạy. Chiêu Vương lấy tay đỡ dậy, dắt lên đại điện mời ngồi. Tôn Tẫn tạ ơn. Tôn Yên, Lý Tòng cùng chúng tướng tung hô dưới thềm. Chiều Vương ngó xuống, thấy chúng tướng ngườigiáp đỏ, kẻ giáp xanh, mạnh tợ thiên thần dữ như lang hổ, bèn hỏi: "Mấy người này ở đâu mà đến đây?" Tôn Tẫn nói: "Chúng tướng ở bên Lâm Tri". Chiêu Vương truyền chỉ cho dạy, rồi dạy bày yến chay nơi chùa Quan Lộc, đặng tiếp đãi Tôn Tẫn, còn chúng tướng thì đãi riêng nơi thiền điện, giây phút vua tôi vào tiệc, rượu đến ba tầng.

Chiêu Vương nói: "Nước trẫm binh hèn tướng ít, nay bị vua Tần khi nhục, dấy binh xâm phạm, xin nhờ Ngự sanh (Tôn Tẫn) phụ giúp, nếu bắt được Vương Tiễn mà lui binh Tần, thì trẫm hậu báo". Tôn Tẫn nói: "Các nước hưng suy đều do mạng trời, một là nhờ chúa thượng hồng phước, hay nữa tôi ra tài phép, làm cho lê thứ thành Dịch Châu khỏi cơn đồ thán, như muốn bắt Vương Tiễn thì chẳng khó chi". Nói rồi vua tôi uống vùi một tiệc, Tôn Tẫn cáo từ, ra cửa Triều môn, cầm gậy thót lên lưng trâu, chúng tướng theo sau, đi đến Yên Đơn phủ. Thừa phụng quan vàothông báo. Yên Đơn công chúa cùng hai vị phu nhân, đang lúc thương nhớ buồn rầu, bỗng nghe Thừa phụng quan bẩm rằng: "Nay thiếu chủ qua Lâm Tri cầu cứu, và lên núi Thiên Thai thỉnh tam lão gia xuống giúp, còn ở ngoài cửa, nên tôi phải vào thông báo". Yên Đơn nghe nói, đổi rầu làm vui.

Cao, Lý hai vị phu nhân, vội vàng phò công chúa bước xuống Ngân an điện, ngó thấy Tôn Tẫn chống gậy đi vào, đội mão tam sa, mặc áo bào sanh, lưng giắt cờ vàng, tay chống gậy trầm hương. Công chúa xem thấy hình dung như vậy, nước mắt chảy tuôn. Tôn Tẫn thấy mẹ tóc bạc như sương, lòng rất thương cảm, quỳ xuống nói rằng: "Con bất hiếu là Tôn Tẫn về đây lạy ra mắt mẹ". Công chúa hai tay ôm lấy Tôn Tẫn khóc rống lên, kêu: "Con ôi! Mẹ không có tội chi với con, tình nuôi dưỡng con không tưởng đến, vì sao con bỏ mẹ mà đi tu hành". Cao, Lý hai vị phu nhân thấy Tôn Tẫn thì khóc oà, nơi Ngân an điện,tiếng khóc nghe thảm thiết, cả phủ không ai mà chẳng rơi lụy.

Hai vị phu nhân khuyên giải hồi lâu, Tôn Tẫn lau nước mắt, bước tới linh cữu, nghiêng mình cúi lạy, ngó thấy ba cái linh cữu một hàng, lòng như dao cắt, dưỡng tánh cao sơn, đâu rõ cha, anh thác trốn sa trường, nhờ có Tôn Yên lên núi cầu cứu, nay con đem binh về đây, quyết bắt Vương Tiễn chém làm muôn khúc, mà trả cái cừu sâu, xin hồn linh cha, anh, thứ tội bất hiếu cho con. Tôn Tẫn khóc ròng một hồi, cúi đầu xuống đất, bất tỉnh như say ngất, Tôn Yên bước tới đỡ dậy, khuyên giải rằng: "Chú không nên qúa bi thương, e động lòng tổ mẫu".

Tôn Tẫn nghe nói, bèn lau nước mắt, Tôn Yên quay đầu ngó thấy nơi chái phía Đông, để một cái quan tài, lòng rất hồ nghi, hỏi tồ mẫu rằng: "Cái quan cữu ấy của ai vậy?" Công chúa nghe hỏi rơi lụy nói: "Từ lúc cháu đi cầu cứu rồi, Tần tặc Vương Tiễn thường đến phá thành, em cháu lòng cưu trung hiếu, muốn trả thù cho tổ phụ, không dè ra đánh bị chết nơi gươm Vương Tiễn". Nói rồi khóc oà, Tôn Yên nghe nói, nước mắt chảy tuôn: "Hiền muội ôi! Lúc anh đi thì em trước điện đưa anh, nay anh về lại xa cách". Bèn hét lên một tiếng rằng: "Rất giận thay Vương Tiễn giết cả nhà ta bốn mạng, thiệt cừu sâu như biển, oán lớn tợ non, đâu giết nó đặng, cũng chưa phỉ lòng". Khóc vùi và đấm bụng dậm chân.

Yên Đơn công chúa nói: "Cháu hãy bớt lòng thương xót, mạng số em cháu đến đó mà thôi, dẫu khóc cũng không sống lại". Kế thấy chúng tướng núi Toàn Sơn kéo vào ra mắt. Công chúa xem khắp hai bên, chẳng thấy Ban Báo, bèn hỏi Tôn Yên rằng: "Ban Báo ở đâu không thấy?" Tôn Yên nói: "Ban Báo quả thiệt anh hùng, theo cháu vào xông pha dinh Tần, nơi núi Kinh Kha giải khỏi trùng vây, lên núi Thiên Thai, thỉnh chú tôi, về đến Dịch Châu, rồi theo cháu vào thành báo tin,xảy gặp Vương Tiễn, đánh một trận bị nó dùng bửu kiếm, cháu may thoát khỏi, còn lúc ấy Ban Báo ở sau, chết nơi bửu kiếm, khá tiếc thay người chung dũng như vậy, mà tử vu phi mạng".

Công chúa lấy làm thương tiếc, rồi dạy bày tiệc khoản đãi Tôn Tẫn. Tôn Tẫn nói: "Khi nãy con đã có dùng yến nơi triều rồi". Công chúa nói: "Như vậy thì đem trà đây, đặng ta cùng con ta uống, mà chuyện vãn". Khi ấy mẹ con bày tỏ chuyện nhà. Qua ngày thứ, Tôn Tẫn thức dậy vào cung thăm mẹ, nói rằng: "Con xin vào triều lo toan việc nước". Công chúa nói: "Tốt lắm song mỗi việc con phải tiểu tâm cẩn thận". Tôn Tẫn vâng lời, lạy từ mẫu thân cùng hai chị dâu, dẫn mười hai tên học trò, vào triều ra mắt Chiêu Vương, xin ra hội chiến, Chiêu Vương an ủi một phen. Tôn Tẫn dẫn chúng tướng và một muôn binh ròng, ra cửa phía Tây thành Dịch Châu, phát ba tiếng pháo, an dinh hạ trại, xây dựng thành sa đạitrướng. Tôn Tẫn ngồi giữa, chúng tướng đứng hầu hai bên. Tôn Tẫn truyền các tướng canh giữ nghiêm trang, kẽo Tần binh ám toán, rồi các tướng ai về dinh nấy.

Nói về Nguyên soái nước Tần là Chương Hàng, vì nghe Tôn Tẫn đóng dinh cửa Tây, trong lòng buồn bực chẳng vui, Vương Tiễn bẩm rằng: "Nguyên soái mặc chớ lo lường, tôi tuy bất tài, xin ra trận đầu thám coi binh nó hư thiệt thế nào?" Chương Hàng nói: "Tôn Tẫn đao pháp cao cường, lại hay sai thần khiến quỷ, sai đậu thành binh, thuở trước Bàng Quyên nơi đường mã lục, bị loạn tên của va mà chết, bảy nước phân thây, còn Nhạc Nghị là người anh hùng bực nào, mà chẳng khỏi làm con quỷ bị tên. Tiên hành quan có sức mạnh, song không phải là tay đối thủ với va". Vương Tiễn nghe nói giận lắm đáp rằng: "Mai tướng bất tài, xin ra cùng Tôn Tẫn giao chiến, như Nguyên soái muốn bắt sống thì tôi dẫn nó về dinh, còn muốn cho nó chết, thì tôi cắt thủ cấp dâng lên".

Nói rồi quày trở xuống, dẫn bộ hạ, đề mau lên ngựa, xông tới dinh Yên, xem thấy trong dinh gươm đao chơm chởm, sâu hào cao lũy, binh tuy chẳng có bao nhiêu, song rất tề chỉnh nghiêm trang, coi rồi có ý khen thầm, bèn dạy quân đến dinh khiêu chiến, quân binh vâng lệnh, xông tới cửa dinh kêu lớn rằng: "Bớ quân tuần thành hãy báo cho Nam quận vương biết, biểu nói mau mau ra dinh đưa cổ chịu chém cho rồi".

Quân vào phi báo, Tôn Tẫn nghe báo nổi giận nói rằng: "Cả gan cho Vương Tiễn khi người thái quá, ta mới đến hôm qua, nay nó lại khiêu chiến". Ý muốn sai tướng ra đánh, sợ bửu kiếm rất nên lợi hại, bèn cúi đầu suy tính, Tôn Yên xem thấy Tôn Tẫn làm thinh, không sai tướng cũng chẳng phát binh, thì nín không đặng, vỗ tay dậm cẳng, đứng ngồi chẳng yên, kế thấy quân vào báo nữa, nói Vương Tiễn ở ngoài dinh chửi mắng om sòm, Tôn Tẫn truyền lệnh Tôn Yên, Lý Tòng cùng Toàn Sơn chúng tướng, đến nghe lệnh dạy, chúng tướng rất mừng, ngỡ là sai mình ra trận, người người hăm hở bước ra, bẩm rằng: "Chẳng hay sư phụ đòi chúng tôi, sai khiến việc chi?"

Tôn Tẫn nói chúng ngươi hãy về dinh an nghỉ, không hiệu lệnh ta đòi, thì chẳng đặng vào trướng, bằng trái lệnh cứ theo quân pháp trị tội". Chúng tướng nghe nói trong lòng rất đỗi buồn bực, kéo nhau trở về dinh. Tôn Tẫn thấy chúng tướng về hết, thì đứng dậy vào hậu dinh, chân đạp la hẩu, lấy cây Hạnh Huỳnh kỳ chỉ qua phía Nam miệng niệm thần chú, xảy thấy quan Trĩ nhật công tao đến cúi mình hỏi rằng: "Tôn sư đòi tiểu thần đến có việc chi sai khiến chăng?" Tôn Tẫn nói: "Nếu không có việc, thì đâu dám nhọc đến tôn thần". Rồi kề tai nói: "Xin phiền tôn thần làm như vầy...như vầy...có đi hãy về cho chóng". Công tào lãnh mạng, chẳng dám chậm trễ tuốt vào trong núi, nơi mã người xưa, lấy một cái hình người bằng đá, giây phút đem đến. Tôn Tẫn dùng phép mà bắt tay ấn, chỉ nơi cái hình nhân, mà nạt lên một tiếng, vùng biến ra một viên đại tướng, thót lên ngựa, xông ra trước dinh. Lúc ấy Vương Tiễn đang đứng trước dinh, chửi mắng om sòm, bỗng thấy cửa dinh mở hoác, xông ra một viên thiếu niên đại tướng, ngựa trắng, kích trắng, lướt tới coi kỹ lại thì là Tôn Yên, Vương Tiễn nghĩ thầm rằng: "Thằng tiểu tặc này, tuổi tuy còn nhỏ, nhưng mà mạnh mẽ vô song, lúc nơi núi Kinh Kha cả đánh một đêm, giết binh Tần vô số, đại tướng rúng sợ, nay nó lại ra đánh nữa, như thắng đặng nó thì thôi, đánh bằng không lại, sẽ dùng bửu kiếm mà giết nó cho rồi, làm như vậy mới tuyệt dòng họ Tôn". Nghĩ rồi giục ngựa lướt tới hươi mâu chỉ Tôn Yên, nạt rằng: "Có ta ở đây đã lâu". Tôn Yên ngước mặt lên mà chẳng đáp lại, hươi kích đâm nhầu, Vương Tiễn cử mâu đỡ khỏi, rồi đánh đến sau chục hiệp. Vương Tiễn nghĩ thầm rằng: "Tài Tôn Yên nay khác rất xa, không phải mạnh mẽ như lúc nọ chi bằng ta bắt sống nó thì hay hơn".

Đang lúc suy tính, bỗng thấy kích Tôn Yên đâm tới ngay bụng. Vương Tiễn lại lật đật tránh khỏi, lại đảo ngựa qua, với tay xớt nắm chặt dây nịt Tôn Yên, bắt sống để qua lưng ngựa, trong lòng rất mừng, đánh trống thắng trận, kéo binh về dinh. Lúc ấy có Vương Bôn tiếp ứng, bắt Tôn Yên trói lại, dẫn vào đại trướng báo công. Chương Hàng rất mừng, coi Tôn Yên môi sen răng trắng, rõ ràng một viên dõng tướng còn nhỏ, bèn nạt lớn rằng: "Cả gan cho Tôn Yên, nay đã bị bắt rồi, sao ngươi đứng sững chẳng chịu quỳ. Nạt luôn ba phen cũng là cá mắc trong lưới, sao dám khi ta lắm vậy".

Truyền lệnh đem Tôn Yên ra đánh, hai bên gia tướng xông ra, dẫn Tôn Yên đem ra trước thềm dè xuống đất, quân cầm hèo giơ lên vừa đánh, không ngờ Tôn Tẫn đã niệm chú thâu phép, tên quân ấy hươi hèo đánh xuống một cây, dội lại tê tay, Tôn Yên nằm dưới đất, không hề nhúc nhích, tên quân thất kinh la lên nói: "Cha chả! Cái thằng sao đít cứng như đá gỗ, đánh xuống dội lại tê tay". Lúc ấy có tên quân còn trẻ, đứng gần một bên, trong lòng chẳng phục, nói: "Người già khí lực bao nhiêu, ta chẳng tin, có đít gì cứng lắm như vậy kìa!" Nói rồi giựt lấy cây hèo, đứng rùn hai chân, ra sức đánh một cây rất mạnh, tiếng nghe rang rảng, hèo gãy lìa hai đoạn, làm tên quân thất kinh lật đật chạy vào trướng, quỳ xuống bẩm rằng: "Người bị đánh đó, không phải Tôn Yên đâu, vốn là người ta bằng đá". Chương Hàng nghe nói lấy làm lạ, đứng dậy xem coi, quả thiệt người bằng đá, Vương Tiễn ngó thấy, phừng phừng nổi giận nạt lên như sấm, nói rằng: "Tức chết ta chưa, khi nãy rõ ràng là Tôn Yên, sao bắt vào dinh, lại đổi hình như vậy".

Bèn truyền lệnh cho gia tướng, chẳng luận gì Tôn Yên, người đá chi, phải đập cho nát mới hết nư giận, gia vương vâng lệnh, kẻ thì xách búa, người lại cầm chùy áp đập áp đập hình đá, bể ra tan nát. Tôn Tẫn biết rồi, liền niệm chú lấy cây Hạnh huỳnh kỳ, chỉ phía Tây Bắc, còn kêu rằng: "Thần phong bá, lúc này chẳng làm gió, còn đợi chừng nào?". Nói dứt lời, bỗng nghe dông gió ầm ầm, cây nhánh gãy lìa, muôn vàn đá cục, đánh động vào dinh Tần như luồng mưa ào tới. Lúc ấy những đá hình nhân đập bể, quăng ném tưng bừng, bay lên mù mịt, trong đánh ra, ngoài liệng vào, binh Tần nơi không trốn núp, chết thôi thây nằm đầy đất, giây phút mười muôn binh, bị đánh khóc kêu vang trời. Kim Tử Lăng, Chương Hàng lật đật chạy vào bửu trướng, tâu cùng Thủy Hoàng, còn Triệu Cao, Cam La thì dẫm quân Ngự lâm, cầm bia che năm dặm. Bên kia Tôn Tẫn niệm chú đưa thần phong bá trở về, tức thì gió lặng đá êm, Thủy Hoàng về trướng, sai Trương Hàm tra điểm binh mã chết hơn hai muôn, còn bị thương không xiết kể, ngựa chết vài ngàn, Thủy Hoàng cả giận,truyền chỉ: "Bắt Tiên Hành Quan trói lại đem đây".

Quân binh vâng lịnh bắt Vương Tiễn trói chặt, dẫn vào dưới trướng, Thủy Hoàng ngó thấy vỗ án nạt rằng: "Cả gan cho Vương Tiễn, ngươi dám dối khoe lỗ miệng rằng: Ngươi có tài dẹp trừ sáu nước, nay mới đến nước Yên, bị một đứa con gái nhỏ, thua luôn hai trận, lại mắc mưu Tôn Tẫn, làm hại quân binh, chết hết vài muôn, đồ bại quân nhục quốc, còn dùng làm chi. Truyền quân đao phủ dẫn ra chém, mà bêu đầu răn chúng".

Kim Tử Lăng vội vàng quỳ xuống tâu rằng: "Xin bệ hạ bớt cơn lôi đình, nay bệ đem Vương Tiễn ra mà chém, thì cũng đã đành, song ngàn quân dễ kiếm, chớ một tướng khó tìm, xin bệ hạ rộng dung cho Tiên Hành Quan, tha tội chết cho va, dạy va phải lập công chuộc tội, ra trận một lần nữa bắt cho đặng Tôn Tẫn mà đem về đây, thì công ấy chuộc tội kia, như va thua nữa, chừng đó sẽ làm tội va". Thủy Hoàng nghe theo bèn tha Vương Tiễn, Vương Tiễn mặc áo, đội mão, vào trướng tạ ơn chẳng giết. Thủy Hoàng nói: "Trẫm vì lòng Quân sư mà nhiêu dung tội chết cho ngươi, nếu bắt đặng Tôn Tẫn thì muôn việc đều xong, như bắt không đặng chớ trông về thấy mặt trẫm". Vương Tiễn cúi lạy lui ra, bụng giận hầm hầm, đề mâu lên ngựa, cùng Vương Bôn dẫn binh ra dinh, giục ngựa như bay, tuốt đến dinh Yên, kêu quân giữ cửa nói rằng: "Quân bay vào báo cho Tôn Tẫn hay, biểu ra đây mà nạp mình". Tôn Tẫn nghe báo, truyền lịnh đánh trống, chúng tướng nghe trống vang rân, người ngươi nai nịt giáp mão rõ ràng, kẻ cầm thương, người cầm giản, đều tựu dưới trướng, ra mắt xong rồi.

Tôn Tẫn nói: "Nay Tần tặc đến đánh, nếu ta không ra mà đánh cùng nó, té ra không tài năng". Nói rồi thót lên thanh ngưu dẫn chúng tướng phát ba tiếng pháo, ra khỏi cửa dinh. Vương Tiễn đang đứng trước dinh khiêu chiến, xảy thấy cây cờ bên tả, đề chữ rằng: Vân tịch thủy liêm tằng học nghệ, câycờ bên hữu đề rằng:Liễu nhất chơn nhơn Tôn Bá Linh, sau lưng có một đội tướng quân, đao thương nhấp nháng, khôi giáp rỡ ràng, phò một người đạo nhơn, đội mão tam sa, mặc áo bào xanh, cầm gậy cỡi trâu, tiên phong đạo cốt. Vương Tiễn coi rồi cười rằng: "Nghe danh chẳng bằng thấy mặt, lâu nay ta nghe tiếng đồn như sấm vang tai, nay thấy mặt, thì cũng bất quá như bọn ta mà thôi, có chi khác lạ hơn người". Nói rồi giục ngựa lướt tới, hươi mâu chỉ nói rằng: "Thằng cụt chân, có ông chờ đây". Tôn Tẫn nghe nói dừng trâu, cung tay hỏi rằng: "Tướng quân có phải là Vương Tiễn chăng?". Vương Tiễn nói: "Phải, ta nghe ngươi ở chốn cao sơn tu luyện, vốn người cao minh đạo đức, lẽ thì rõ biết mạng trời, hưng suy có định, thì phải khuyên vua nước Yên, nạp đất quy hàng, trên thuận lòng trời, dưới an lê thứ, như vậy mới gọi là người sáng khôn giữ mình, vì sao trở lại dùng việc tà ma, sát hạinhân mã của ta hơn vài muôn mạng, nay trước mặt ta còn diệu võ giương oai, lập bày trận thế, muốn làm chi đó".

Tôn Tẫn cười rằng: "Ta nay xuống núi, vốn là nhân việc nhà mà đến đây, lòng ngươi độc ác như lang, làm điều thái quá, há chẳng biết nhân sự thắng thiên (người hơn trời đặng), sao còn lấy mạng trời còn nói sàm, nay ngươi mau xuống ngựa chịu trói cho rồi, đặng ta đem về nước Yên mà lãnh công". Vương Tiễn cả giận hươi mâu chém nhầu, Tôn Tẫn cử gậy lên đánh, hai người đánh đến mười hiệp chưa định hơn thua. Vương Tiễn hươi mâu đâm tới, Tôn Tẫn tay tả hươi gậy gạt ra, tay hữu nhắm ngay đầu Vương Tiễn đánh xuống, Vương Tiễn tránh khỏi, hươi búa xà mâu, qua lại đánh vùi nhấp nháng, như chớp giăng trước mặt, trên đỡ cho người, dưới che cho ngựa, Tôn Tẫn hươi cặp gậy trầm hương, chẳng khác hai con giao long quanh lộn, gió nghe vùn vụt, hai người đánh đến tám mươi hiệp. Vương Tiễn đâm bậy một mâu, quày ngựa bỏ chạy. Tôn Tẫn cười rằng: "Vương Tiễn, ngươi chạy đây cho thoát, ta quyết theo bắt cho được mi mà đem về". Nói rồi quất Thanh ngưu rượt theo.